Skip to main content
فهرست مقالات

عقل گرایی و نقل گرایی در فقه سیاسی شیعه

نویسنده:

(6 صفحه - از 7 تا 12)

کلید واژه های ماشینی : عقل، فقه، نقل گرایی در فقه سیاسی، فقه سیاسی شیعه، نقل، شیعه، مکتب، اشاعره، عقل‌گرایی و نقل گرایی، مکتب عقل‌گرایی و نقل‌گرایی برجسته

خوارج اولین نقل‌گرایان جهان اسلام بودند و با ظهور معتزله و اشاعره، نزاع میان دو مکتب عقل‌گرایی و نقل‌گرایی برجسته و بارز گردید. مسأله اخباریین و اصولیین در تاریخ شیعه نیز به همین مسأله باز می‌گردد. تقدم نقل بر عقل، اصل مهم معرفت‌شناختی در مکتب نقل‌گرایی است و در مقابل، ضرورت کاربرد عقل در فهم احکام الهی، از ویژگی‌های عقل‌گرایی است. با تلاش گسترده وحید بهبهانی، اخباری‌گری در ایران و عراق منقرض گردید و با همت شیخ مرتضی انصاری نیز دانش اصول فقه در حوزه‌ها نهادینه شد.

خلاصه ماشینی:

"تقدم نقل بر عقل، اصل مهم معرفت‌شناختی در مکتب نقل‌گرایی است و در مقابل، ضرورت کاربرد عقل در فهم احکام الهی، از ویژگی‌های عقل‌گرایی است. همچنین باید توجه داشت که ظهور مجدد اخباری‌گری، همزمان با رواج مجدد مکتب اشاعره و اهل حدیث در حوزه‌های علمی اهل سنت، به‌ویژه در حوزه‌های حرمین و نیز تسلط ظاهرگرایی فقه مالک و احمد بن حنبل بر حوزه‌های فقهی حرمین بود. از جمله نوآوری‌های وی در دانش اصول آن است که علم اصول را از مسائلی چون قیاس، استحسان، مصالح مرسله (مسائلی که از اصول اهل تسنن وارد اصول شیعه شده بود) پاک ساخت و در عوض، مسائل بسیاری را که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در استنباط دخالت دارند، مانند مباحث امارات و اصول عملیه را وارد علم اصول کرد. اشاره بحث از نزاع عقل و وحی، چنان که نویسنده بیان داشته است، یکی از مهم‌ترین مسائل بنیادی در تاریخ اندیشه اسلامی است و اکنون نیز یکی از بایسته‌های پژوهشی در دو حوزه فلسفه دین و فلسفه فقه می‌باشد. چنان که گفته شد، مسأله دخالت عقل و نقل در حوزه فقه سیاسی، خود داستان مستقلی دارد که نباید آن را با نزاع اصولی و اخباری یکسان گرفت. 5. نویسنده در ارزیابی نقش شیخ مرتضی انصاری در استحکام اندیشه اصولیان می‌نویسد: «از جمله نوآوری‌های او در دانش اصول آن است که علم اصول را از مسائلی چون قیاس، استحسان، مصالح مرسله پاک ساخت و در عوض مسائل بسیاری مانند امارات و اصول عملیه را در علم اصول وارد کرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.