Skip to main content
فهرست مقالات

بدون سنت نمی توان اندیشید

مصاحبه شونده:

(7 صفحه - از 13 تا 19)

کلید واژه های ماشینی : سنت، ایران، اندیشه، عامل شکست جنبش‌های اجتماعی ایران، تجدد، سیاسی، روشن‌فکری دینی، انحطاط، مشروطیت، جنبه‌های عقلانی سنت اندیشه

مهم‌ترین عامل شکست جنبش‌های اجتماعی ایران در دو سده گذشته، قطع پیوند با جنبه‌های عقلانی سنت اندیشه در ایران است. این سنت را روشن‌فکری دینی، سیاست‌زدگی و ایدئولوژی‌زدگی به بار آورده است. سنت‌گرایی متصلب به همان اندازه از سنت‌گرایی فاصله دارد که سنت ایدئولوژی.

خلاصه ماشینی:

"طرح فکری من، در واقع به دنبال مطرح کردن این پرسش است که علل و اسباب شکست پروژه تجددخواهانه این کشور، از عباس میرزا و امیرکبیر تا پیروزی جنبش مشروطه‌خواهی، چه بوده است؟ ایران کشوری است که با گذشت دویست سال از آغاز جنبش تجددخواهی آن، هنوز سخت عقب مانده است و افقی که پیش روی ماست، هنوز به اندازه کافی روشن نیست. از دهه‌هایی پیش از انقلاب اسلامی که موج نخست روشن‌فکری دینی ایجاد شد، ما سخت در توهم این امر بوده‌ایم که گویا در ادامه دوره‌ای از «غرب‌زدگی» باید به سنت بازگشت؛ یا بازگشته‌ایم درحالی‌که به نظر من، این نخستین موج روشن‌فکری دینی، مبین این نکته بود که ارتباط با سنت اندیشه در ایران، برای همیشه گسسته است. برای روشن شدن این مطلب، ملاحظاتی چند را یادآور می‌شویم: از ایشان، هرچند در همین گفت‌وگو به صارحت از نادرستی «قیاس تاریخ دگرگونی‌های اندیشه در اروپا با ایران و اسلام» سخن می‌گوید و این مقایسه را تا زمانی که به «تنقیح مفاهیم» نپرداخته‌ایم، ناموجه می‌شمارد، اما همه جا، در منظومه فکری خویش، از پارادایم مدرنیته پیروی کرده و بر آن اساس، به داوری و ارزیابی از میراث علمی و اندیشگی ما پرداخته است. » ایشان باید روشن می‌کرد که اگر قالب دستگاه مفاهیم اروپایی را مناسب نمی‌داند، پس با کدامین مبانی و مفاهیم از «اندیشه دوران جدید» سخن می‌گوید؟ به هر حال، به نظر می‌رسد که دکتر طباطبایی پیش از هر چیز ـ به تعبیر خود او ـ به «تنقیح مفاهیم» نیاز دارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.