Skip to main content
فهرست مقالات

عقل و تجربه دینی

نویسنده:

(8 صفحه - از 16 تا 23)

کلید واژه های ماشینی : عقل ،دینی ،تجربه ،عقلانیتی ،خدا ،عقل و تجربه دینی ،معنا ،باطن ،تجربه دینی ،نور ،ملاصدرا ،زبان ،وحدت ،انسان ،تفلسف ،حق ،پیامبر ،نفس ،معنای تجربه درونی و دینی ،ارزش ،مفهوم ،غرب ،فهم ،فلسفه ،ابن‌سینا ،لفظ ،سخن ،زیبایی ،نظریه ،عقلانیتی معنا

آقای دینانی بر عنصر عقل در تفکر فلسفی و دینی تأکید زیادی دارد. به نظر ایشان عقل در صورت‌های متنوع و متعددی جلوه‌گر می‌شود و نباید آن‌را در منطق ارسطویی خلاصه کرد. از جمله تجلی‌های عقل، ظهور آن در جامه تجربی است، تجربه نیز دو قسم ظاهری و باطنی دارد. عقل می‌تواند معنای تجربه درونی و دینی را دریابد و آن‌را از طریق زبان به دیگران منتقل کند. معرفت حقیقی از خدا به خداست، نه از انسان به خدا.

خلاصه ماشینی:

"اما سؤال من این است که ما اگر بخواهیم تجربه غرب را تجربه کنیم، باید پشتوانه عقلانیتی خودمان را داشته باشیم، یا اینکه نداشته باشیم و تسلیم غرب شویم. این نکته ایشان که تجربه دینی هم در پرتو عقل معنا می‌یابد، نکته‌ای درست و منطقی است؛ زیرا در غیراین صورت هر کسی، هر چیز خرافی را به جای حقیقت می‌نشاند و معیار و ملاکی هم برای ارزیابی آن وجود نخواهد داشت. اما نباید از این سخن نتیجه گرفت که ارزش تجربه دینی، محدود در حدودی است که عقل درک می‌کند و نمی‌تواند فراتر از آن برود. اگر پیروان مکتب تفکیک معتقد به امکان جدایی عقل و نفس باشند، حق با آنان است، اما اگر معتقد بر نفس ذاتا ظلمانی است ـ بدین معنا که از عقل گریزان است ـ این سخن درست نیست. از نظریه ویتگنشتاین چنین به دست می‌آید که آنچه امکان بیانش وجود دارد چیزی است که برای همه، علی الاصول، قابل فهم است، میان این دو مطلب تفاوت است. اتفاقا در اینجا نظریه ویتگنشتاین عکس مطلبی را که آقای دینانی می‌گوید، نتیجه می‌دهد؛ زیرا آنچه در حریم باطن افراد وجود دارد، به دلیل خصوصی بودنش قابل ورود به زبان نیست، مگر آنکه مشابه آن‌را نیز دیگران داشته باشند، برای آن مفهوم سازی کرده و لفظ قرار داده باشند، آن‌گاه قابلیت این را دارد که به زبان آید؛ چرا که بسیاری تجربه‌های خصوصی آدمیان اموری منحصر به فرد است و دیگران مشابه آن‌را ندارند، قابلیت بیان ندارند. بنابراین، تلاش آقای دینانی برای این که همه فیلسوفان اسلامی را شارح نظریه وحدت شخصی وجود منصور حلاج معرفی کند، تلاشی نادرست و ناکام است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.