Skip to main content
فهرست مقالات

اختیار انسان از دیدگاه «صدرالمتألهین»

نویسنده:

(19 صفحه - از 29 تا 47)

کلید واژه های ماشینی : اختیار ،اختیار انسان ،صدرا ،لایب‌نیتس ،فعل ،اراده ،اختیار انسان و علم ازلی ،علت تامه ،خداوند ،قضا و قدر ،قدر ،علم ،فاعل ،خودانگیختگی ،علت تامه افعال اختیاری ،مسأله اختیار انسان و سازگاری ،جوهر ،اراده انسان ،عقل ،علم ازلی ،علم پیشین الهی ،ضرورت ،علت ،مختار ،معلول ،علم ازلی خداوند ،افعال اختیاری ،مسأله تنافی علم ازلی خداوند ،رسایل فلسفی صدرا ،افعال اختیاری انسان

مسأله اختیار انسان و سازگاری آن با عقاید دیگر فلسفی و دینی از جمله مسایلی است که صدرا به عنوان مؤسس حکمت متعالیه و لایب نیتس به عنوان یکی از فلاسفه بزرگ قبل از کانت، پیرامون آن تحقیقات بسیاری انجام داده‌اند.در این مقاله آراء این دو دانشمند بزرگ در مورد اختیار انسان با هم مقایسه شده است و مسأله‌ای که در پی یافتن پاسخ آن هستیم، تعیین موارد تشابه بین افکار این دو فیلسوف در موضوع مورد نظر است؛به این منظور برخی مقالات و نامه‌های لایب نیتس خصوصا نامه‌های او به کلارک و مقاله‌های منادولوژی و گفتار درباره ما بعد الطبیعه و کتاب عدل الهی او همراه با شرح لاتا بر منادولوژی و مقالات نقادانه شارحین دیگر او از جمله «کاتورا»و کتابهای اسفار و رسایل فلسفی صدرا مطالعه و گزاره‌های مربوط به اختیار انسان استخراج شده است؛پس از تجزیه و تحلیل و مقایسه آنها این نتیجه به دست آمده است که در مورد تعریف اختیار و رفع تعارض ظاهری بین اختیار انسان و علم ازلی حق بین این دو دانشمند توافق نظر وجود دارد.

خلاصه ماشینی:

"در این مقاله آراء این دو دانشمند بزرگ در مورد اختیار انسان با هم مقایسه شده است و مسأله‌ای که در پی یافتن پاسخ آن هستیم، تعیین موارد تشابه بین افکار این دو فیلسوف در موضوع مورد نظر است؛به این منظور برخی مقالات و نامه‌های لایب نیتس خصوصا نامه‌های او به کلارک و مقاله‌های منادولوژی و گفتار درباره ما بعد الطبیعه و کتاب عدل الهی او همراه با شرح لاتا بر منادولوژی و مقالات نقادانه شارحین دیگر او از جمله «کاتورا»و کتابهای اسفار و رسایل فلسفی صدرا مطالعه و گزاره‌های مربوط به اختیار انسان استخراج شده است؛پس از تجزیه و تحلیل و مقایسه آنها این نتیجه به دست آمده است که در مورد تعریف (*)استاد یار گروه الهیات دانشگاه اصفهان اختیار و رفع تعارض ظاهری بین اختیار انسان و علم ازلی حق بین این دو دانشمند توافق نظر وجود دارد. 2-در مورد رفع ناسازگاری ظاهری بین علم پیشین الهی و اختیار انسان همان‌طور که گذشت، لایب نیتس با تفاوت گذاشتن بین آنچه فقط یقینی است و صرفا ضرورت مشروط دارد با آنچه ضروری(به ضرورت فلسفی)است، این ناسازگاری را رفع می‌کند، چنانکه تنافی ظاهری بین اصل محمول در مفهوم خود را با اختیار انسان با همین بیان مرتفع می‌سازد و این پاسخ اساسی را نیز صریحا اظهار می‌دارد که آنچه متعلق علم الهی و در مفهوم کامل یک جوهر جزیی مندرج است، عمل با صفت اختیاری بودن است؛خداوند به عمل اختیاری علم داشته است، از این‌رو این علم موجب جبر نمی‌شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.