Skip to main content
فهرست مقالات

قابوس نامه عنصر المعالی و جریان اندرزنامه نویسی سیاسی در ایران دوران اسلامی

نویسنده: ؛

پاييز و زمستان 1381 - شماره 30 و 31 علمی-پژوهشی (18 صفحه - از 125 تا 142)

کلیدواژه ها : اندرزنامه‌نویسی ،تاریخ اندیشه سیاسی ،اندیشه ایرانشهری ،فرهنگ سیاسی ،ادبیات باستانی ،تاریخ ادبیات ایران ،ایران پیش از اسلام ،ایران دوران اسلامی ،ساختار سیاسی ،نهاد شاهی ،فرهی ،وزارت ،کار ویژه ،منطق گفتار سیاسی ،دیلمیان ،آل‌زیار ،آل‌بویه ،ساسانیان ،دوران اساطیری

کلید واژه های ماشینی : عنصرالمعالی کیکاووس ،سیاسی ایران ،قابوس‌نامه عنصرالمعالی ،عنصرالمعالی ،جریان اندرزنامه‌نویسی دوران اسلامی ،اندیشه ایرانشهری ،اندرزنامه‌نویسی در تاریخ ادبیات ،قابوس‌نامه ،ایران دوران اسلامی ،اندرزنامه‌نویسی ،دوران اسلامی ،ایران باستان ،ساسانی ،تاریخ اندیشه سیاسی ،اندیشه سیاسی در ایران ،فرهنگ سیاسی ،باستان ،تاریخ ادبیات ایران ،اندیشه سیاسی ،رعیت ،جریان اندرزنامه‌نویسی ،پادشاهی ،ساختار سیاسی ،ادبیات ایران ،باستانی ،کتاب قابوس‌نامه ،فرهنگ سیاسی ایران ،پادشاهی در ساختار سیاسی ،تاریخ اندیشه ،تاریخ ادبیات

عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکند بن قابوس امیرزاده زیاری از نویسندگان مشهور سده پنجم هجری است.مروری بر پیشینه دودمانی او همچون انتساب به ساسانیان و تکاپوی نیی وی مرداویج که به بازسازی درباری بر پایه الگوی دربار ساسانی پرداخت نکاتی قابل تأمل در شناخت گرایشهای ایرانی دودمان زیاری و مفهوم ویژه آن در سده چهارم و پنجم هجری در فرایندی است که در برابر خلافت عباسی و استقلال‌طلبی سیاسی در ایران پدید آمد.کتاب قابوس‌نامه اثر ارزشمند و ماندگار عنصرالمعالی، بنابر دعوی نویسنده و شهرت این کتاب، پندنامه‌ای آموزنده است که نصایح اخلاقی، اجتماعی و سیاسی را دربر دارد.این کتاب که در دوره‌های مختلف مورد توجه بوده مبتنی بر نمونه‌های رایج اندرزنامه‌نویسی در تاریخ ادبیات ایران است.اندرزنامه‌نویسی که پیشینه آن به گذشته‌های بسیار دور می‌رسد، شاخه‌ای مهم در ادبیات ایران است که در پاره‌ای حوزه‌ها، چون اندیشه و فرهنگ سیاسی، بستری مناسب برای بازتاب و انتقال فرهنگ سیاسی باستانی یا اندیشه ایرانشهری در دوران اسلامی فراهم ساخت.عنصرالمعالی ازجمله نویسندگاه شاخصی است که در جریان اندرزنامه‌نویسی دوران اسلامی به سبب بازتاب دادن خرد سیاسی ایران باستان در چارچوبی منطبق با ضرورت‌های زمانه خود، جایگاهی ویژه دارد. علاوه‌بر اینکه کتاب او به جهت اقدام یک امیرزاده به تدوین پندنامه‌ای ماندگار، اندرزنامه‌های منسوب به شخصیت‌های برجسته سیاسی-مذهبی پیش از اسلام را به یاد می‌آورد، بسیاری از حکایات منسوب به بزرگان باستان را نیز روایت نموده و پاره‌ای متون اصیل پهلوی را در دست داشته است.به‌هرروی ابواب مهمی از قابوس‌نامه که به نهادهایی چون پادشاهی، وزارت، دیوان، سپاه و دربار و ندیمان پادشاه در ساختار سیاسی حکومتهای ایرانی می‌پردازد، بخش‌هایی قابل تأمل و بررسی هستند که به‌خوبی پیروی از منطق سیاسی و گرته‌برداری از فرهنگی سیاسی ایران باستان و اندرزنامه‌نویسی پیش از اسلام را نشان می‌دهد و جایگاه عنصرالمعالی را در این جریان مهم، در تاریخ اندیشه سیاسی در ایران دوران اسلامی روشن می‌سازد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.