Skip to main content
فهرست مقالات

تحلیلی بر جایگاه و موقعیت زن در منظومه های غنایی، تعلیمی و عرفانی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم) (20 صفحه - از 169 تا 188)

کلیدواژه ها : جایگاه و موقعیت زن ،منظومه‌های غنایی ،منظومه‌های تعلیمی ،منظومه‌های عرفانی

کلید واژه های ماشینی : منظومه‌های ،زنان ،لیلی ،عرفانی ،زنان منظومه‌های عرفانی عطار ،ورقه و گلشاه ،دختران ،موقعیت زن در منظومه‌های غنایی ،مردان ،منظومه‌های غنایی ،شیرین ،داستان ورقه و گلشاه ،میان منظومه‌های تعلیمی و عرفانی ،تعلیمی ،ادبی ،عشق ،داستان ،میان منظومه‌های غنایی ،شخصیت ،تعصبات ،لیلی و مجنون ،سرنوشت ،موقعیت ،معشوق ،اجتماعی ،داستان لیلی و مجنون ،مردسالاری ،منظومه‌های ادبی آیینه تمام‌نمای ،همسر ،نگرش

آثار ادبی و به ویژه منظومه‌های ادبی آیینه تمام نمای فرهنگ ملتهاست.با مطالعه منظومه‌های شاخص ادبی در زبان فارسی یعنی منظومه‌های غنایی، تعلیمی و عرفانی به جای مانده از قرن چهارم تا اواسط قرن هفتم به این نتیجه کلی دست می‌یابیم که در میان منظومه‌های غنایی موردنظر خسرو و شیرین نظامی از بهترین و مطلوبترین موقعیت برای رشد و پرورش شخصیت زنان در تمامی ابعاد برخوردار است.در نقطه مقابل خسرو و شیرین، لیلی و مجنون و ورقه و گلشاه قرار دارد که مردسالاری و تعصبات جاهلانه، سرنوشت تمامی زنان و دختران آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد و دختران پاک و شوریده حال را به گرداب ناکامی و مرگی اندوهبار می‌کشاند.در میان منظومه‌های تعلیمی و عرفانی نیز، زنان منظومه‌های عرفانی عطار از برترین موقعیت برخوردارند به طوری که در بسیاری از موارد از مردان راه حق هم‌گوی سبقت می‌ربایند و برآنان برتری می‌یابند.

خلاصه ماشینی:

"حدیقه‌ی او فضایی است که احساس نفرت و بدبینی نسبت به جنس مؤنث بر تمام زوایای آن سایه انداخته است: چه کنم جفت و زاده و بنیاد مونس من نجی المخفون باد (2/ص 417) فضای حدیقه، فضایی است که در آن تولد دختر عامل سیاه‌رویی پدر و منحوس شدن طالع او تلقی می‌شود و بد آختری کسانی که به جای پسر، دختر دارند، مورد تأیید قرار می‌گیرد: چو نکو گفت آن بزرگ استاد که وی افکند شعر را بنیاد کان که را دختر است جای پسر گرچه شاه است، هست بداختر (2/ص 658) در چنین فضایی طبیعتا زنان و دختران نمی‌توانند به شأن والای انسانی خود دست یابند و شخصیت خود را در ابعاد مختلف متکامل سازند. مقایسه اگر در مقام مقایسه برآییم و دیدگاههای به دست آمده از منظومه‌های غنایی، تعلیمی و عرفانی را مورد بررسی، مقایسه و سنجش قرار دهیم به این نتیجه کلی دست می‌یابیم که‌ در حیطه منظومه‌های غنایی موردنظر، خسرو و شیرین نظامی از بهترین و مطلوبترین موقعیت برای رشد و پرورش شخصیت زنان در تمامی ابعاد و زمینه‌ها برخوردار است. ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که شاعران این منظومه‌ها در موارد متعدد اندیشه‌ها و نظریات شخصی خود را درباره زنان در بطن داستانها و حکایات اعلام کرده‌اند و با بیان آن سطح تفکر و وسعت اندیشه خود را که در صفحات قبل به آن اشاره شد با اندیشه مرد فرهیخته و بزرگ‌منشی چون نظامی مقایسه کنید که می‌گوید: نه هر کو زن بود نامرد باشد زن آن مرد است کو بی‌درد باشد بسا رعنا زنا کو شیرمرد است بسا دیبا که شیرش در نورد است (7/ص 424) نتیجه با بررسی عمیق این منظومه‌ها و مقایسه و سنجش آنها با یکدیگر می‌توان به نتایج زیر دست یافت:در منظومه‌های غنایی و عاشقانه زن به عنوان معشوق، حضوری دایم و پیوسته دارد و همه حوادث داستان، عموما حول محور او می‌چرخد در حالی که در منظومه‌های تعلیمی چون بوستان حضور او بسیار کمرنگ و بیشتر از سر تفنن است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.