Skip to main content
فهرست مقالات

تصویری مخدوش از شخصیت عارف و صوفی نامدار، ابن عطا

نویسنده:

(10 صفحه - از 39 تا 48)

کلید واژه های ماشینی : ابن عطا، بن عطا، بغداد، کلام، حدیث، حنبلی، جنید، مذهب، سنت، فقه

خلاصه ماشینی:

"مؤلف پس از اینکه به نقل از ماسینیون و امیر معزی ادوار زندگی ابن عطا را مورد بررسی قرارداده و از تحول روحی او سخن به میان آورده است،می‌گوید که«اما دربارۀ این تحول روحی نبایدمبالغه کرد،زیرا به نظر نمی‌رسد که او یکباره از راه و روش پیشین و عقاید حنبلی خود بریده باشدو حرمتی که وی تا آخرین روزهای عمر در میان حنبلیان داشت(نک:خطیب،128/8)،مؤیداین نکته است». »در این عبارت چندین تعبیر و استنباط نادرست رخنه کردهاست،یکی اینکه دیگر بار حنبلی بودن او را مورد تأکید قرار داده است و دیگر اینکه روشننیست به چه مناسبت نویسنده که پیش از این ابن عطا را از پیروان و مریدان جنید بغدادی قلمدادکرده بود،تنها به دلیل وجود ارتباط میان او و حلاج و پذیرش یکی از نظریات حلاج،پنداشتهاست که می‌توان یکی از دو نظام فکری حاکم بر عقلانیت صوفیانۀ ابن عطا را مذهب حلاج دانست. در اینجا مطالب خطیب بغدادی در تاریخ بغداد را که مورد استناد نویسندۀ مقاله بوده است،مورد بازبینی قرار می‌دهیم،تا نادرستی استنباطات مؤلف در برخی موارد یادشده روشن شود: خطیب دربارۀ ابن عطا می‌نویسد که«حدث بشیء یسیر عن یوسف بن موسی القطان و الفضلبن زیاد صاحب احمد بن حنبل و نحوهما». این مطلب به هیچ رویدلیل بر حنبلی بودن ابن عطا نمی‌شود،چرا که اساسا روایت حدیث توسط شخصی از شخص دیگرارتباطی به مذهب فقهی و کلامی آن دو ندارد و ثانیا چون اصحاب احمد بن حنبل همگی از محدثانبوده‌اند،طبیعی است که در مورد روایت حدیث مورد رجوع دیگران قرار می‌گرفته‌اند و ازاین‌روبرخی از شیعیان نیز از آنان نقل حدیث می‌کردند. دربارۀ ادعای حنبلی بودن ابن عطا،این مطلب نویسنده که گفته است ابن عطا تا آخرینروزهای عمر در میان حنبلیان از حرمت برخوردار بود نیز برداشتی است غیر دقیق از کلام خطیببغدادی."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.