Skip to main content
فهرست مقالات

مطالعه تطبیقی ارزشیابی در مدیریت اسلامی و مدیریت متداول

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (16 صفحه - از 56 تا 71)

کلیدواژه ها :

مدیریت اسلامی ،ارزشیابی ،مطالعه تطبیقی ،مدیریت متداول ،حسن فعل ،حسن فاعلی ،نیت و قصد

کلید واژه های ماشینی : ارزشیابی، اسلام، مدیریت اسلامی و مدیریت متداول، مدیر، مدیریت متداول، امتحان، ارزشیابی در مدیریت اسلامی، آزمایش، کار ارزشیابی در مدیریت اسلامی، معاد

هدف از این نوشتار مقایسه کار ارزشیابی در مدیریت اسلامی و مدیریت متداول است.به منظور نیل به این هدف، دو پرسش پژوهشی مطرح می‌گردد:پرسش اول-آیا در اسلام ارزشیابی وجود دارد یا خیر؟پرسش دوم-تفاوت ارزشیابی در اسلام و ارزشیابی در مدیریت متداول چیست؟فرضیه اول-با استناد به دلایل مختلف، ارزشیابی در اسلام بطور جدی مطرح است.فرضیه دوم-ارزشیابی در اسلام با ارزشیابی متداول تفاوتی آشکار دارد؛از جمله توجه به حس فاعلی به جای توجه به حسن فعل.نوع این تحقیق(بنیادی-کتابخانه‌ای)و روش آن(نظری-تحلیلی)می‌باشد.ابتدا به منظور تأیید فرضیه اول به پنج دلیل زیر استناد می‌شود:دلیل اول:بر اساس اصول فطری و تکوینی انسان با توجه به داشتن هدف، عقل، وجدان و فطرت الهی و وجود رقیب و عتید، دو فرشته‌ای که در سمت راست و چپ انسان مراقب اعمال آدمی است، بطور دقیق اعمال را می‌نویسند؛بنابراین انسان کارهای خود را ارزیابی می‌کند و به سوی خیر و کمال گام برمی‌دارد.دلیل دوم:با توجه به اصل اعتقادی معاد که روز حسابرسی است و با در نظر گرفتن امر به معروف و نهی از منکر که از فروغ دین اسلام است.ارزشیابی عنصر جدایی‌ناپذیر از شریعت اسلام است.دلیل سوم:با توجه به اصل امتحان و آزمایش که سنت الهی و عامل تکامل انسان است، بندگان بدون استثنا در معرض آزمایش و امتحان الهی قرار دارند و اصولا فلسفه مرگ و زندگی، امتحان و آزمایش است.دلیل چهارم:توجه به آیات متعدد قرآن کریم و احادیث فراوان در مورد امتحان، بلا، قتنه، میزان و محاسبه که با صراحت، وجود امتحان و آزمایش اعلام گردیده است.دلیل پنجم:توجه به پیامهایی که در نهج‌البلاغه، در قالب خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها در مورد ارزیابی و نظارت در مدیریت اسلامی آمده است.سپس، برای تأیید فرضیه دوم، ابتدا مفاهیم مختلف ارزشیابی، اهداف و ملاکهای ارزشیابی و شیوه‌های آن در مدیریت متداول و اسلامی مقایسه و تفاوت آن بیان شده است.در پایان، تفاوتارزشیابی در اسلام و ارزشیابی متداول، از نظر حسن فعل و حسن فاعل و تفاوت مفهوم علم و شناخت، هدفهای رفتاری و هدفهای غایی و محدودیتهایی که در ارزشیابی متداول از نظر(زمانی- مکانی)و تبعیت از مصالح سیاسی، اقتصادی و اجتماعی وجود دارد و پیوسته خطاهای فراوانی که در کمین شیوه ارزشیابی متداول وجد دارد ولی در ارزشیابی اسلامی وجود ندارد.مورد بررسی قرار می‌گیرد و نتیجه آن است که بر اساس میزان عدل الهی ارزشیابی ذره‌ای کم یا زیاد نمی‌شود در حالی که ارزشیابی‌های متداول، مصلحت‌گرایانه و سازشکارانه هستند و در بیشتر مواقع در آنها رابطه بر ضابطه حاکم است و به جای در نظر گرفتن تفاوتها، تبعیض صورت می‌گیرد.

خلاصه ماشینی:

"3-مدیریت در اسلام(که رهبری حالتی خاص از آن است)بر اساس طرح و برنامه‌ای سازگار با مبانی اسلام و به سوی اهداف اسلام پسند که فوق همه آنها قرب الهی قرار دارد، می‌باشد و در این راستا، وسیله و کیفیت برخورد با افراد نیز باید مطابق موازین اسلامی باشد(مصباح یزدی، به نقل از بهارستان و سلطانی، 1361). 4-مدیریت عبارت است از تنظیم روابط افراد و تدبیر امور و هماهنگی نیروها به عنوان مسؤولیتی الهی به منظور رشد و تکامل افراد و تحقق اهداف ارزشمند سازمان که به هدف نهایی یعنی قرب الی الله منتهی می‌شود(برهان، به نقل از بهارستان و سلطانی، 1361). در حالی که شیوه ارزشیابی مدیر از کارمندان باید مراحل زیر را طی کند:الف-ارزشیابی کارمندان به منظور تشویق و ترغیب آنان؛ب-ارزشیابی کارمندان برای بهبود و اصلاح جریان سازمان؛پ-ارزشیابی کارمندان برای اطلاع از کمبودها؛د-ارزشیابی کارمندان برای اطلاع از کم‌کاریها و بی‌علاقه‌گی‌ها؛در صورت بروز کم‌کاری کارمندان، باید واکنشها زیر اعمال گردد:الف-بی‌اعتنایی و کم‌توجهی به کارمند کم‌کار؛ب-تذکر و نصیحت در مورد کم‌کاری او؛پ-در صورت ادامه کم‌کاری، اقدام به توبیخ کتبی وی؛ت-در صورت ادامه بیشتر کم کاری، جریه حقوقی و محرومیت موقت از مزایا؛ث-سرانجام، در صورتی که واکنشها و تدابیر بالا بی‌تأثیر باشند، انفصال موقت؛ج-و در پایان در صورت بی‌تأثیر بودن تمام تدابیر، اخراج کارمند از سازمان؛بطور کلی شیوه‌های ارزشیابی را می‌توان با توجه به زمان و هدف استفاده از آنها به پنج گروه زیر تقسیم نمود(سیف، 1375 و کیامنش، 1371):الف-ارزشیابی پیشگام یا آغازین: 12 که برای تعیین میزان امکانات، آمادگیها و بطور کلی برای تعیین وضع موجود ب-ارزشیابی همگام یا تکوینی: 13 که برای کنترل فعالیتها و عملکردها انجام می‌گیرد تا برنامه‌ها در مسیرپ-ارزشیابی تشخیصی: 14 که به منظور تشخیص نقاط قوت و ضعف و حل مشکلات سازمانی انجام می‌گیرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.