Skip to main content
فهرست مقالات

آزادی و علوم انسانی

سخنران:

کلید واژه های ماشینی : انسان، جبر، انگیزه، اختیار، اسپینوزا، عقل، موجبیت، عمل، فکر، طبیعت

خلاصه ماشینی: "از این راه، نه تنها به آرامش می‌رسم، بلکه با پی بردن به این معنی که«همه چیز از مشیت خداوندی و قضای الهی ناشی می‌شود، هم چنان که از ماهیت مثلث بر می‌آید که مجموع زوایای آن برابر دو قائمه است»، سعادت ازلی و استوای تام حاصل می‌کنم: از غم و شادی نباشد جوش ما وز خیال و وهم نبود هوش ما حالتی دیگر بود کان نادر است تو مشو منکر که حق بس قادر است تو قیاس از حالت انسان مکن منزل اند جور و در احسان مکن جور و احسان رنج و شادی حادث است حادثان میرند و حقشان وارث است در نظر اسپینوزا، آزادی و اختیار، در مجموع، به آگاهی از جبر تحویل می‌شود. اگر، دراین مقام، مفهوم مابعد طبیعی سنتی اختیار را رها می‌کنیم برای بازیافتن تصویری است بس دقیق‌تر و روشن‌تر که عقل سلیم از آزادی و اختیار به دست می‌دهد: من آن زمان آزاد نیستم که هر طور که باشد و «بی‌انگیزه»عمل کنم-که تازه تصور کردنی هم نیست-بلکه، به سادگی، وقتی آزادم که عملی را که می‌خواهم بکنم و آن چنان عمل کنم که گرایش‌های عمیق مرا ارضا نماید. این راه حل تراژدیک ولی سنجیده، این ترفند ماهرانه، عملی است آزادانه-چون ابتکاری است، در آن موقعیت خاص، سنجیده از روی عقل و خرد-لیکن عمل فارغ از هر انیگزه‌ای نیست، حتی عملی نیست که مطلقا پیش‌بینی‌ناپذیر باشد، چون راه حلی که آندروماخوس اختیار کرده یکی از راه حل‌های ممکن است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.