Skip to main content
فهرست مقالات

سخنی درباره تذکره خواجه نصیر

نویسنده:

مترجم:

کلید واژه های ماشینی : تذکره، فلک، نجومی، سیارات، عرض، طوسی، حرکت، اقلیم، خورشید، زمین

خلاصه ماشینی:

"فصل یازدهم:درباره مقدار درجه کواکب، هنگامی که از نصف‌النهار می‌گذرند، و مقدار درجه طلوع و غروب آنها فصل دوازدهم:در شناخت خط نصف‌النهار و سمت قبله باب چهارم:در شناخت اندازه فاصله بین سیارات و اندازه اجرام در هفت فصل فصل‌اول:درباره مساحت زمین الف)اندازه‌های محیط و قطر و روشی که منجمان عهد مأمون در بیابان سنجار به کار بستند ب)اندازه‌هایی که ابوریحان بیرونی بر پایه روشی متفاوت به دست آورد؛روش وی عبارت بود از رصد انحاطاط افق از بالای کوهی مرتفع بطوریک ه ارتفاع آن قابل تعیین باشد. فصل دوم:در شناخت فاصله ماه از مرکز عالم الف)رصد ماه توسط بطلیموس و اندازه‌گیری او ب)اختلاف منظر فصل سوم:درباره اندازه دو قطر ماه و مقدار فاصله خورشید از زمین فصل چهارم:درباره اندازه قطر خورشید و[مقدار جرم‌]نیرین فصل پنجم:درباره سایر فواصل خورشید و فواصل دو سیاره سفلی (زهره، عطارد)و (اندازه)جرم آن دو فصل ششم:درباره فواصل سیارات علوی و مقدار جرم آنها فصل هفتم:درباره ثوابت و اجرام آنها:و نیز سخن پایانی در این باب ساختار دو کتاب التحفةالشاهیة و نهایة الادراک از قطب‌الدین شیرازی با توجه به اینکه قطب‌الدین و ابن‌شاطر، تقریبا از ساختار تذکره پیروی کرده‌اند، از ارائه گزارش مستقل فهرست کتابهای این دو دانشمند بی‌نیازیم. مطلبی که طوسی در فصل اول بدان پرداخته است(«در کروی بودن آسمان و زمین»)، در تحفة به چهار فصل بسط داده شده است، بدین قرار: فصل اول:درباره کروی بودن سطح بیرونی زمین و آبهای آن فصل دوم:درباره کروی بودن آسمان، به استناد تجربه ملموس، و اینکه قابل استنادترین گواه بر این ادعا برابری فاصله کواکب از مرکز زمین است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.