Skip to main content
فهرست مقالات

دانش و ارزش در طبقه بندی علوم

نویسنده: ؛

زمستان 1382 - شماره 48 (46 صفحه - از 163 تا 208)

کلید واژه های ماشینی : تولید علم ،دانش و ارزش ،علم و دین ،علوم تجربی ،طبقه‌بندی علوم ،فلسفه علم ،روش‌های علمی ،علوم انسانی ،توسعه علم ،حوزه دانش و ارزش ،حوزه دانش ،مادی ،نظام تولید ،علوم جدید ،نظام تولید مفاهیم علمی ،توسعه علمی ،علم و روش‌های علمی ،ارتباط متقاطع دانش ،علم و تکنولوژی ،تعیین جهت و تولید دانش ،جدید ،ارزش‌های انسانی ،روابط اجتماعی ،مبنای دین ،نیازهای مادی ،تفکیک حوزه دانش ،نظریه‌های علمی ،نیازهای انسانی ،حوزه علوم ،ارزش‌های اجتماعی

در طول تاریخ، بشر، علم و دین همیشه رابطه تنگاتنگی با یکدیگر داشته‌اند؛و عوامل متعددی، بنا به شرایط تاریخی، اجتماعی، جغرافیایی، در تعیین این رابطه مؤثر بوده است.طی یک روند تاریخی در قرون وسطا تا رنسانس و از رنسانس تا قرن 17 و 18 میلادی، فرایند علم به تدریج به بخش تجربی و حسی منحصر شد؛و روند حسی تولید علم تا جایی ادامه یافت که وقتی دانشمندان واژه«علم»و«دین»را با هم در یک پاراگراف قرار می‌دادند، مفاهیمی چون«اختلاف»و«کشمکش»و «تردید»، با قاطعیت قابل مشاهده بود. با نگاهی به محصولات و آثار علم، از جمله تکنولوژی، به نظر می‌رسد که «علم»و روش‌های علمی را نمی‌توان فاقد«جهت ارزشی»دانست؛لذا در ارزیابی و تحلیل باید به سهم تأثیر«جهت»در تولید علم و روش‌های علمی توجه کرد.البته عقیده بسیاری از دانشمندان مبنی بر اینکه علم و روش‌های علمی خود به خود از عرصه‌های ارزش فاصله دارد، امروز در محافل علمی مطرح و محل تردید است. جایگاه ارزش و علم و ارتباطات درونی و بیرونی این دو حوزه، در یک طیف قابل شناسایی است و نظریات مختلفی از تفکیک کامل دو حوزه دین و دانش تا اعتقاد به حضور پیش فرض‌های دینی در تولید ارزش را شامل می‌شود. در مقاله حاضر، طبقه‌بندی سه گانه‌ای شامل تفکیک حوزه دانش و ارزش‌ (ارتباط متوازی)، ارتباط متقاطع دانش و ارزش(با دو رویکرد عقلی و شهودی)و حضور پیش فرض‌های دینی برای تعیین جهت و تولید دانش (ارتباط منطبق)ارائه شده که در هر یک از این رویکردها نحوه نگرش به انسان و علم متفاوت است و می‌تواند در طبقه‌بندی علوم و اولویت‌های هر حوزه اثرگذار باشد به این معنا که در علوم جدید، به دلیل مبنای ماتریسی، اولویت با سه بخش فلسفه علم، زیر ساخت علم و علوم تجربی است؛در حالی که در تنظیم الگوی مطلوب، فرهنگ ارزش، فلسفه بینش و زیر ساخت دانش اولویت‌های طبقه بندی علوم را تشکیل می‌دهند. برای پیشبرد و تحرک در زمینه توسعه علمی بر مبنای دین و پیشبرد جنبش نرم افزاری، لازم است دو مرکز علمی کشور یعنی حوزه و دانشگاه برنامه ریزی در سه رکنت اساسی یعنی:نظام تولید مفاهیم علمی، نظام ساختارها و تنظیم روابط اجتماعی و نظام محصولات و آثار(تکنولوژی) را در اهم فعالیت‌های خود قرار دهند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.