Skip to main content
فهرست مقالات

زناشویی با خویشاوندان بسیار نزدیک در ایران باستان

نویسنده:

ISC (26 صفحه - از 167 تا 192)

کلیدواژه ها : ازدواج با محارم ،حفظ اصالت نسب ،حفظ موقعیت طبقاتی ،جلوگیری از انتقال و تقسیم ثروت ،کاهش هزینه ازدواج

کلید واژه های ماشینی : زناشویی، ازدواج، زن، زردشتی، ایران باستان، شاهان، ایران، زناشویی با خویشاوندان، دختر، خواهر، وصلت، ازدواج با محارم، دین، پیوند، مادر، خویتوک، روایت، کتاب، زناشویی با خویشان، اسلام، مظاهری، همسر، اجتماعی، پادشاهان، خانواده، آیین زردشت در خصوص ازدواج، خصوص ازدواج با خویشاوندان، دین زردشتی، زناشویی برادر با خواهر، فرزندان برادر و خواهر

دیدگاه راستین آیین زردشت در خصوص ازدواج با خویشاوندان بسیار نزدیک و چگونگی و میزان رواج این گونه زناشویی نزد ایرانیان باستان، از جمله مسائلی است که قرنها سبب مناقشه مورخان، محققان و ایران‌شناسان بوده است.در این مقاله، سعی کرده‌ایم تا فارغ از هرگونه پیش‌داوری و جهت‌گیری ارزش گرایانه، جهات و جوانب مختلف این مسأله را بی‌طرفانه و به صورت کاملا مستند بررسی کنیم.می‌توانیم بگوییم که زناشویی با خویشاوندان بسیار نزدیک در ایران باستان بیشتر به خواص(شاهان، شاهزادگان و اشراف)اختصاص داشته است.بی‌گمان، شیوع نسبی ازدواجهای مزبور، به زمینه اجتماعی مناسب و انگیزه‌هایی قوی و مؤثر متکی بوده است که از آن میان می‌توان به عواملی نظیر:بیگانه هراسی 1 ، التزام به حفظ اصالت نسب، اعتقاد به تأثیر مثبت این نوع وصلت بر بهبود نسل و از همه مهمتر به ملاحظات اقتصادی(تحکیم موقعیت طبقاتی، ممانعت از تقسیم دارایی و میراث و سهل‌گیری در تعین مهریه و جهیزیه)اشاره کرد.این گونه ازدواجها، مدتها پیش از ورود اسلام به ایران، عملا منسوخ شده بود.

خلاصه ماشینی: "ناگفته نگذاریم که سنجانا کوشیده است به گونه‌ای برای ازواج کمبوچیه با خواهرش و نیز برای زناشویی بعضی دیگر از پادشاهان ایران باستان با خویشان بسیار نزدیکشان توجیه‌هایی اقامه کنند از جمله می‌گوید:اگر کامبوزیا(-کمبوجیه)خواهرانش را به زنی گرفت موضوع در مصر و طبق رسوم فراعنه صورت گرفته بود و اگر کواد(-قباد)اول دختر سامبیکه را به عقد ازدواج خود درآورد، برای این بود که کیش نیاکانش را رها کرده و به آیین مزدک گرویده بود(مظاهری، همان، ص 129). زمینه، نظر فردوسی شایان توجه و تامل است:وی بر آن است که در مقام انتخاب همسر، باید درصدد یافتن کسی برآمد که از خود فرد بلند مرتبه‌تر باشد: چه گفت آن خردمند پاکیزه مغز کجا داستان زد زپیوند نغز که پیوند کس را نیاراستم مگر کس * به از خویشتن خواستم در منظومه«ویس ورامین»نیز به اندیشه کم و بیش مشابهی برمی‌خوریم:«شهرو»خطاب به دخترش«ویس»وی را از سلاله خسروان می‌شمارد و مدعی می‌شود که چون در سراسر ایران زمین، کسی را شایسته و همتراز او نیافته، برادرش«ویرو»را که از نظر اصالت نسب همردیف اوست، همسریش برگزیده است: ترا خسرو پدر بانوت ** مادر ندانم در خورت شویی به کشور چو در گیتی ترا همسر ندانم به ناهمسرت *** دادن چون توانم؟ در ایران نیست جفتی با تو همسر مگر ویرو که هستت خود برادر (گرگانی، همان، ص 32) ج-اعتقاد به تأثیر مثبت ازدواجهای خویشاوندی در بهبودی نسل و نژاد از بررسی متون زردشتی متأخر برمی‌آید که نویسندگان این آثار-درست برخلاف نظریه مقبول امروز-وصلت با خویشاوندان نزدیک را منشأ فواید و محاسن بسیار-چه از نظر تکامل خصایص بدنی و چه از جهت ارتقاء خصایل روحی و معنوی فرزندان- می‌دانسته‌اند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.