Skip to main content
فهرست مقالات

تأملی در آرای موسیقی خیام

نویسنده:

(10 صفحه - از 75 تا 84)

کلید واژه های ماشینی : موسیقی، خیام، فواصل ذو الاربع‌های رساله‌ی خیام، ابعاد ذو الاربع‌های رساله‌ی خیام، موسیقی خیام، ذو الاربع، گام موسیقی کنونی ایران، فواصل ذو الاربع‌های خیام، فارابی، فاصله‌ی، ذو الاربع‌های تألیفی خیام، سنت، همایی، نغمه‌های، گام، کتاب، فاصله‌ی آغازی ذو الاربع‌های تألیفی، فواصل ذو الاربع‌های، ذو الاربع‌های، قوی، استاد، جنس، ابونصر فارابی، موسیقی دستگاهی کنونی ایران، ایران، رساله‌ی موسیقی، ذو الاربع‌های گام، تألیفی، ابن‌سینا، آثار ریاضی خیام

خلاصه ماشینی: "در این قسمت انواع بیست و یک گانه‌ای ذو الاربع را که خیام در رساله‌ی خود آورده-و نگارنده، اعداد این دانشمند را به واحد کنونی سنت 3 تبدیل نموده است-ذکر می‌کنیم و مواردی از آن را که قابل تطبیق با گام‌های موسیقی کنونی ایرانی است و نویسنده‌ی مقاله‌ی حاضر آنها را مورد سنجش آزمایشگاهی قرار داده است، مقایسه می‌نماییم. بر حسب مقایسه‌ی فواصل ذو الاربع‌های رساله‌ی خیام(که مقادیر آن ذکر شد)با گام اجرایی موسیقی دستگاهی ایران، ملاحظه می‌شود که دومین مورد نوع قوی که خیام آورده و آن را بسیار خوش‌آهنگ نامیده است، و در اغلب شهرها جز آن به کار نمی‌رود، با مقام عشاق قدیم که در شرح ادوار صفی الدین ارموی آمده است تطابق دارد و همان دایره‌ی عشاق است که در قدیم نیز جزو دوایر مقامات بوده است. خیام در رساله‌ی خود یادآور شده است که وقتی نسبت‌ها خیلی کوچک شود، نغمه‌ها به گوش خوش‌آیند نیست و این می‌رساند که وی فقط به محاسبات ریاضی اکتفا نکرده و خود نیز دارای حس تشخیص نغمات موسیقی مطبوع بوده است و احتمال دارد مانند اکثر شعرای آن عهد، به صورت عملی هم دستی در نوازندگی ساز داشته بوده باشد. دو فاصله‌ی دوم و سوم ذو الاربع بعد از ردیف 8 خیام(نوع دیگری که ابن سینا آورده است)در دستگاه همایون و گوشه‌ی شوشتری-که جزو موسیقی سنتی امروز ایران نواخته می‌شود-نیز موجود است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.