Skip to main content
فهرست مقالات

تصحیح و ترجمه ی رساله ی الجواب عن ثلاث مسائل ضرورة التضاد و فی العالم و الجبر و التباء از حکیم عمر خیام

نویسنده:

(24 صفحه - از 157 تا 180)

کلید واژه های ماشینی : تضاد، شر، خیام، واجب‌الوجود، بقا، التضاد، واجب، پرسش، ذاتی، معنی

خلاصه ماشینی:

"9 حال در این مقام، برهان اقامه شده است که واجب الوجود در خارج، از تمام جهات و صفات وحدت دارد و علت تمامی موجودات خارجی است، از سویی وجود ذهنی نیز به یکی از انحای تشکیک‌[در وجود]، خود، از اشیای خارجی است؛پس خداوند متعال علت تمامی اشیای متحقق در ذهن و خارج است؛اما چگونگی حکم در اشیای عدمی و علل آنها در نزد پرسشگر، فلانی، معلوم است و نظر ندارم که سخن را در طرح آن به درازا کشم. بنابراین واجب الوجود تضاد را در خارج بالعرض-نه بالذات-ایجاد کرده است، و این گفتاری است که شک و تردیدی در آن راه نمی‌یابد، جز اینکه واجب الوجود، سیاهی را از آن جهت که ضد سفیدی می‌باشد ایجاد نکرده است، و تنها سیاهی را بدین جهت که ماهیت ممکن الوجودی است ایجاد کرده، نه آنکه ضد سفیدی باشد؛و خداوند تمام ماهیت‌های ممکن الوجود را ایجاد کرده، از این رو که وجود به خودی خود خیر است، و اما سیاهی ماهیتی است که وجود خارجی آن، به قطع، ضد چیز دیگری است، پس هر کس که سیاهی را از جهت امکان وجود ایجاد نموده تضاد را بالعرض ایجاد کرده است و از این رو شر به هیچ وجه منسوب به ایجادکننده‌ی سیاهی نیست، زیرا قصد فاعل اول -اگر چه از قصد داشتن منزه است-بلکه عنایت سرمدی حضرت حق متوجه به‌ سوی خیر است، الا اینکه خیر[در عالم امکان‌]مبرا و تهی از شر و عدم نیست، پس شر به واجب الوجود بالعرض نسبت داده می‌شود و این در حالی است که مقصود از اشکال، انتساب شر بالذات به واجب الوجود است نه بالعرض."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.