Skip to main content
فهرست مقالات

کثرت گرایی دینی نجات شناختی

نویسنده:

(24 صفحه - از 123 تا 146)

کلیدواژه ها : نجات ،انحصارگرایی نجات شناختی ،کثرت گراییدینی نجات شناختی ،هدایت عام الهی

کلید واژه های ماشینی : کثرت‌گرایی دینی نجات شناختی ،ادیان ،نجات ،مسیحیت ،استاد مطهری و استاد جعفری ،خدا ،دین مسیحیت طریق نجات ،دیدگاه استاد مطهری و استاد ،مطهری ،نجات و رستگاری ،جان هیک ،حقیقت ،خداوند ،استاد ،کفر ،اسلام ،انسان ،هدایت ،دیدگاه ،محوری ،نظریه‌ی کثرت‌گرایی دینی نجات ،نظریه‌ی نجات شناختی ،نظریه‌ی کثرت‌گرایی نجات شناختی ،اعتقاد ،موضوع کثرت‌گرایی دینی در مسیحیت ،نظریه‌ی کثرت‌گرایی دینی ،نظریه‌ی نجات شناختی هیک ،جان هیک و کثرت‌گرایی دینی ،کثرت‌گرایی دینی حقیقت شناختی ،انحصار گرایی نجات شناختی

تکثر و تنوع ادیان مختلف امری بدیهی و حقیقی است که از زمان‌های گذشته مورد توجه بوده است. اما نکته‌ی مهمی که دوره‌ی جدید را با گذشته متمایز می‌کند، سؤال از اصل وجود تکثر ادیان نیست که «آیا ادیان متعددی در عالم تحقق دارند یا نه؟»، بلکه سؤال از ربط و نسبت ادیان متکثر با حقانیت و نجات آنهاست. آیا همه‌ی ادیان بر حق‌اند یا تنها یک دین حق (صادق) وجود دارد؟ آیا پیروان ادیان مختلف بر طریق نجات و رستگاری‌اند یا فقط پیروان یک دین اهل نجات‌اند؟ کثرت گرایی دینی نسبت به مفاهیم حقیقت دینی، نجات و مفاهیمی از این دست ملازمت دارد، که هر کدام از این ابعاد ناظر به مسأله‌ای از مسائل مندرج در تکثر ادیان است. هیک خود به این موضوع توجه دارد و لذا فرضیه‌ی کثرت گرایانه‌ی وی چند وجه دارد. از میان مسائل مختلف در باب کثرت دینی مهم‌ترین دغدغه‌ی هیک معطوف به آن دسته از مدعیات سنتی است که برای مرجعیت یگانه‌ی مسیحیت (مطلق گرایی) اقامه می‌شود. ادعای سنت گرایان این است که فقط دین مسیحیت طریق نجات را ارائه می‌دهد. بر همین اساس، آموزه‌ی «نجات» عمده‌ترین موضوع الهیاتی است که در پیدایش و بسط نظریات انحصارگرایانه، شمول گرایانه و کثرت گرایانه دخیل بوده است. براساس تفکر سنتی مسیحیت، نجات صرفا به وسیله‌ی اعتقاد به ربوبیت حضرت عیسی مسیح علیه‌السلام میسر است. اعتقاد درست شرط لازم نجات است این دیدگاه که انحصار گرایی نجات شناختی نامیده می‌شود بر آن است که نجات و رستگاری صرفا از طریق مسیحیت به دست می‌آید. شمول گرایان نیز معتقدند که مسیحیان و نیز کسانی که در عمل مسیحی‌اند - هر چند نام مسیحی ندارند - اهل نجات‌اند. اما هیک معنای جامع و کثرت گرایانه‌ای از مفهوم نجات عرضه می‌کند، که براساس آن، در همه‌ی ادیان می‌توان بهره‌ای از حقیقت و نجات پیدا کرد؛ بدین ترتیب همه‌ی ادیان جهان طرق نجاتی را برای پیروان خود فراهم می‌آورند. بنابراین در بررسی این موضوع باید به این امر توجه داشت که موضوع کثرت گرایی دینی در مسیحیت به عنوان یک نظریه‌ی نجات شناختی، ناشی از واکنشی است که نسبت به اعتقاد ویژه‌ی مسیحی درباره نجات و رستگاری مطرح شده است. در این مقاله، که هدف آن تحلیل و بررسی نظریه‌ی «کثرت گرایی دینی نجات شناختی» جان هیک است، پس از تبیین دیدگاه هیک و نقد و بررسی آن، دیدگاه استاد مطهری و استاد جعفری را در خصوص نجات‌مندی سایر ادیان تبیین می‌کنیم.

خلاصه ماشینی:

"نقد و بررسی نظریه‌ی نجات شناختی هیک، واکنشی به تلقی انحصار گرایانه‌ی مسیحت از نجات است که براساس آن، تنها راه نجات ایمان به مرگ فدیه وار مسیح و غسل تعمید می‌باشد هیک از نجات به عنوان تحول از خود محوری به خدا محوری یاد کرده است، و براساس این معیار کلی و مبهم، مدعی است که نه تنها مسیحیت، بلکه تمامی ادیان می‌توانند مایه‌ی رستگاری و نجات پیروان خود شوند. استاد مطهری پس از بحث و بررسی درباره‌ی کثرت گرایی دینی حقیقت شناختی و پذیرش این دیدگاه که دین حق یکی است و هر کس موظف است آن را بپذیرد، این سؤال را مطرح می‌کند که اگر کسی بدون التزام به آخرین دین، اعمال نیکی را انجام دهد آیا برای او در در مقابل اعمال نیکی که انجام داده است، اجر و پاداشی است یا نه؟ وی معتقد است: در اینجا با یک نظریه‌ی افراطی خشک مقدسان و یک نظریه‌ی تفریطی روشنفکران مواجهیم: «کسانی که داعیه‌ی روشنفکری دارند با قاطعیت می‌گویند هیچ فرقی میان مسلمانان و غیرمسلمانان، بلکه میان موحد و غیرموحد نیست. همان طور که قبلا نیز گفته شد، آیات متعددی درباره‌ی نجات و رستگاری پیروان دیگر ادیان وجود دارد که براساس تفسیر وحدت گرایانه‌ی ادیان، که دیدگاه این دو استاد و برخی دیگر از اندیشمندان است، همه‌ی ادیان الهی دارای حقیقت بوده و توانایی راهنمایی بشر به سوی تکامل و سعادت را دارند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.