Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی اصطلاح «از بن دندان» در متون ادبی فارسی

نویسنده:

(5 صفحه - از 23 تا 27)

کلید واژه های ماشینی : بن دندان، تاریخ بیهقی، غور، معاویه، ابلیس، امثال و حکم دهخدا، میل، مفهوم، ناگزیری، متن تاریخ بیهقی

خلاصه ماشینی:

"8) همه شاهان جهان را چو همی درنگرم بندگی باید کرد «از بن دندان» ایدر (14) 9) وگر چون بندگان آیند خدمت را میان بسته گرامی دارشان کان آمدن هست «از بن دندان» چو با تو نیست ایشان را توان داوری کردن چه چاره است از تواضع‌کردن و پذرفتن پیمان (15) از بیت دوم مثال فوق، روشن است که آمدن دشمنان، مانند بندگان، برای خدمت‌کردن پادشاه، از این روی است که چاره‌ای ندارند و ناگزیرند که تواضع کنند و پیمان پادشاه را بپذیرند. من ز شیطان این نجویم کوست خیر که مرا بیدار گرداند به خیر (20) و سرانجام، در اثر «استیز و صبر» معاویه، و نشنیدن مکر و حیله و غدر ابلیس، ابلیس «به ناچار» و «ناخواسته» علت حقیقی بیدارکردن معاویه را بیان می‌کند: تا رسی اندر جماعت در نماز از پی پیغمبر دولت‌فراز (21) 13) هیچ چاره نیست از قوت عیال «از بن دندان» کنم کسب حلال (22) این بیت مثنوی «در بیان حال خودپرستان و ناشکران» است که بدون پرداختن به امور دینی با بهانه‌هایی مثل: «درماندن در نفقه فرزند و زن» و «پروای سرخاراندن نداشتن»، انتظار دارند در پایان کار جزء اولیاء شوند. یا در این بیت از مخزن‌الاسرار حکیم نظامی: «از بن دندان» سر دندان گرفت داد به شکرانه کم آن گرفت که در توصیف شکستن دندان حضرت رسول اکرم (ص) است، با توجه به بیتهای قبل و بعد آن، روشن است که حضرت رسول اکرم (ص) به شکرانه فتح و رسیدن به کرم (نام کرم کرد به خود بر درست)، نه با اکراه، که با میل و از صمیم قلب، وجود دندان مبارک خویش را ندیده گرفته و آنرا ترک کرده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.