Skip to main content
فهرست مقالات

کتابی از ابوتمام نیشابوری فیلسوف ایرانی ناشناخته

نویسنده:

خلاصه ماشینی:

"فلاسفه برجسته‌ای چون ابوالحسن عامری از آنجا برخاسته‌اند و یا یک چند در آنجا زیسته‌اند؛ یکی دیگر از فلاسفه برجسته این قرن که از نیشابور برخاسته است متفکری است اسماعیلی به نام ابوتمام یوسف بن محمد نیشابوری که به نظر می‌رسد مؤلف کتابی باشد به نام الشجرة که اخیرا بخش مهمی از آن به همت دو محقق اسلام‌شناس برجسته، ویلفرد مادلونگ و پل ای. نیشابور متفکر برجسته دیگری با نام احمد بن ابراهیم نیشابوری در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم داشته است؛ کمااینکه نویسنده اسماعیلی محمد بن سرخ نیشابوری شاگرد ابوالهیثم جرجانی اسماعیلی، که قصیده همو را نیز شرح کرده است، درست معاصر احمد بن ابراهیم بوده و برای علاقمندان به تفکر اسماعیلی شخصیتی شناخته است. بنابراین مؤلف ضیاء با آنکه از دانشمندان اسماعیلی یمن (در دوره دعوت طیبی) است ولی به اختلافات کهن اسماعیلیه توجه داشته و در این میان و در کنار نام کسانی چون نسفی و یا کرمانی از ابوتمام و کتاب الشجره او نام برده است. واکر در کتاب ابویعقوب سجستانی، متفکر و داعی اسماعیلی (چاپ سال 1996 م)، ابوتمام را در میان دانشمندان طبقه پس از نسفی و ابوحاتم رازی قرار داده و حیات علمی وی و دیگر افراد طبقه سوم را میان سال 332 تا 365 ق تخمین زده است. این البرهان می‌بایست همان تألیف ابوتمام باشد و بنابراین مؤلف که قرمطی و از پیروان نسفی بوده، طبعا مورد پذیرش فاطمیان قرار نگرفته است، این در حالی است که در عصر معز فاطمی با پذیرش مکتب نوافلاطونی اسماعیلی خراسان و از طریق ابویعقوب سجستانی، ادبیات این مکتب و حتی کتب متقدم آن بعضا به ظاهر با شکلی مهذب‌تر به ادبیات فاطمی راه یافت."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.