Skip to main content
فهرست مقالات

پروانه و آتش (سیر تحول یک تمثیل عرفانی در ادبیات فارسی)

نویسنده:

(10 صفحه - از 27 تا 36)

کلید واژه های ماشینی : شمع ،آتش ،علاءالدوله ،تمثیل ،حلاج ،عشق ،عاشقی ،دایه ،عطار ،جانبازی ،داستان ،پروانه و آتش ،سوختن ،جمال ،مگسان ،معشوق ،بال ،تمثیل پروانه و آتش ،نفس ،پرواز ،تمثیل پروانه و آتش شمع ،شعله ،نجم‌الدین دایه ،صفت ،فنا ،وصال ،شمع جلال ،جمال شعله شمع جانبازی ،آتش شمع ،آتش شمع جلال

خلاصه ماشینی:

"ماییم ز خود وجود پرداختگان و آتش به وجود خود درانداختگان پیش رخ چون شمع تو شبهای وصال پروانه‌صفت وجود خودباختگان (20) همین مضمون کم‌وبیش در رباعی زیر آمده است: هردم ز وجود خود ملالم گیرد سودای وصال آن جمالم گیرد پروانه دل چو شمع روی تو بدید دیوانه شود کم دو عالم گیرد (21) در رباعی زیر که ظاهرا از سروده‌های نجم‌الدین است هم از تمثیل پروانه و شمع استفاده شده است و هم از تمثیل مرغ و پرواز او: با شمع رخت دمی چو دمساز شوم پروانه مستمند جانباز شوم وان روز که این قفص بباید پرداخت چون شهبازی به دست شه باز شوم (22) در رباعی زیر شمع رخ زیبای معشوق خوانده شده، یعنی به صفت جمال اشاره شده است: شمع است رخ خوب تو پروانه منم دل خویش غمان تست بیگانه منم زنجیر سر زلف که بر گردن تست بر گردن بنده نه که دیوانه منم (23) در رباعی زیر نیز به موضوع لطف شمع به پروانه در ابتدای کار و سپس جانبازی پروانه اشاره شده است، موضوعی که نجم‌الدین در ضمن مطالب منثور خود شرح داده است: شک نیست چو پروانه کم سرگیرد شمعش به هزار لطف درخور گیرد پروانه نخست جان نهد بر کف دست پس قصد کند که شمع در برگیرد (24) نجم‌الدین غزلی هم سروده که در دو بیت آن از تمثیل شمع و پروانه استفاده کرده است: هر که را این عشقبازی در ازل آموختند تا ابد در جان او شمعی ز عشق افروختند (..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.