Skip to main content
فهرست مقالات

مظاهر تنزل علمی و ادبی بعد از حمله مغول

نویسنده:

ISC (19 صفحه - از 14 تا 32)

کلید واژه های ماشینی : مغول، ادبی، تنزل، شاعر، مظاهر تنزل علمی و ادبی، فارسی، شعر، کتاب، اسلام، علمی

خلاصه ماشینی:

"کتب تاریخ از خصوصیات این دوره تألیف کتابهای مهم تاریخی‌ بزبان فارسی است از یکطرف در نتیجهء انقلابات عظیمی که با حمله اقوام وحشی مغول و برانداخته شدن حکومتهای مستقل‌ و برهم خوردن نظام اجتماعی علاقهء مردم آن عصر بتاریخ خیلی شدت پیدا کرده بود و از طرف دیگر مدتی بود که زبان عربی از رسمیت افتاده و فقط در کتب علمی خالص از قبیل فقه و اصول و تفسیر و حکمت و کلام بکار برده‌ میشد کتابهای مهم و معتبری که برای اجابت رغبت عمومی و حس تجسس مردم‌ آن عصر دربارهء حوادث و تحولات پی‌درپی تألیف شده است همه بزبان‌ فارسی است ولی متأسفانه ضعفی که عارض نثر فارسی شده بود در ضمن کتابهای‌ تاریخی هم تجلی نموده است مورخین فارسی عاشق بیقرار تکلف و تصنع‌ و اهمیت دادن بیش از حد لزوم بر الفاظ گردیدند مثل اینکه در مقام تألیف‌ کتاب اصل مقصود را که عبارت از حکایت نمودن وقایع و مطلع نمودن‌ خوانندگان از خصوصیات حوادث است فراموش نموده یا در درجهء دوم از اهمیت قرار داده بودند فرد جلی‌1این قسم از کتب تاریخی تاریخ معروف‌ وصاف است این کتاب که بعنوان ذیل تاریخ جهانگشای جوینی تألیف شده است‌ شامل تاریخ سلسلهء ایلخانیان مغول در ایران است و شامل مقداری هم از تاریخ مغولهای اصلی(امپراطوری مرکزی مغول)و بعضی شاهزادگان مغولی‌ که استقلال پیدا نموده بودند میباشد و همچنین تاریخ بعضی از سلاطین معاصر ایلخانیان که در ایران و قسمتهای دیگر ممالک اسلامی سلطنت کرده‌اند در آن‌ کتاب شرح داده شده است تاریخ وصاف از آنجهت که مشتمل بر شرح بعضی مطالب‌ خصوصی و جزئی است که در کتب تواریخ نوعا اعتنائی بآنها نمیشود از قبیل اوضاع‌ داخلی دربار خلیفه و منازعات مذهبی سنی و شیعه در بغداد و تفصیل تاجگذاری قاآن‌ مغول و مجلس منادمهء پسران صاحبدیوان و امثال آنها بسیار مفید و مغتنم هم هست‌ ولی انشای با تکلف آن‌که پر است از لغات عربی که بزبان فارسی کاملا (1)- Prototype وارد شده و از لغات مغولی و ترکی جغاتائی که بگوشهای ایرانی غیرمأنوس‌ و سنگین است و از صنایع بدیعی(معنوی و لفظی)که گاهی خیلی بارد و رکیک‌ است و شاید مهمتر از همه از جهت افراط در نقل اشعار مخصوصا عربی که‌ چندان مناسبتی هم با موضوع ندارد از قیمت این اثر نفیس بسیار کاسته است‌ خواننده این کتاب(دارای سواد عادی فارسی)عوضش اینکه یک مطلب تاریخی‌ استفاده کند و بر معلومات خود درباره اوضاع مملکت و احوال مردم آن‌ زمان بیفزاید با لغاتی روبرو میشود که برای حل آن رجوع بقاموس و برهان‌ قاطع هم کافی نیست و برای پیدا کردن خبری که مبتدای آن در اول صفحه‌ واقع است از قطعات شعر مشکل عربی و فارسی باید عبور کند تا در آخر صفحه آنرا پیدا نماید آن هم در صورتی که از کثرت صنایع بدیعیه استعاره و کنایه و جناس رشتهء مطلبرا گم نکرده باشد خوانندهء کتاب که با این مشکلات‌ دست بگریبان میشود از مطالعه استفاده نمیکند از هوس خود پیشیمان شده‌ و از تاریخ‌خوانی هم بیزار میگردد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.