Skip to main content
فهرست مقالات

جام جم

نویسنده:

ISC (31 صفحه - از 9 تا 39)

کلید واژه های ماشینی : جم، جام، جام‌جم، حافظ، شاعر، دیوان، دیوان حافظ، عرفان، عشق، اشعار

خلاصه ماشینی:

"و لیکن در معنی باز بود و سلسلهء سخن دراز در معنی این آیت که‌ و نحن اقرب الیه من حبل الورید سخن بجائی رسانیده بودم کهدوست نزدیگتر از من بمن است‌ و ینت مشکل که من از وی دورم‌ چکنم با که توان گفت که دوست‌ در کنار من و من مهجورم» ایضا از«سعدی»در همین مضمون:یار در خانه و ما گرد چهان گردیدیم‌ آب در کوزه و ما تشنه لبان گردیدیم‌ خود سرا پردهء قدرش ز مکان بیرون بود آنکه ما در طلبش کون و مکان گردیدیم «مولانا جلال الدین»عروس معنی را بیحجاب‌تر در جلوه میآورد و میفرماید:ای قوم بحج رفته کجائید کجائید معشوقه همین جاست بیائید بیائید معشوق تو هماسیهء دیوار بدیوار در بادیه سرگشته شما بهر جرائید گر صورت بیصورت معشوق به بیند هم قبله و هم خانه و هم کعبه شمائید «شیخ بهائی»نیز در ترکیب بند شیوا و مشهور خود مفهوم«ما رأیت‌ شیئا الا و رایت الله فیه»را بزیباترین وجهی بیان میکند:هر در که زدم صاحب آن خانه توئی تو هر جا که شدم بر تو کاشانه توئی تو در میکده و دیر که جانانه توئی تو مقصود من از کعبه و بتخانه توئی تو مقصود توئی کعبه و بتخانه بهانه‌1 «حافظ شیراز»میفرماید:سالها دل طلب جام جم از ما میکرد و آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا میکرد بیدلی در همه احوال خدا با او بود او نمیدیدش و از دور خدا را میکرد بدین ترتیب میتوان خلاصهء مفهوم«جام جم»را در ادبیات عرفانی ایران‌ چنین بیان کرد:«جام جم»دل پاک و روشن و مهذب عارف است که جلوه گاه جمال‌ حقیقت و متجلای معشوق ازلی و آئینهء تمام نمای کلیهء رازهای مبهم و لا ینحل آفرینش‌ بشمار میآید و در تفسیر آن بر این سه بیت«سنائی»چیزی نمیتوان‌ افزود:قصهء جام جم بسی شنوی‌ اندر آن بیش و کم بسی شنوی (1)-در انتساب این ترکیب بند به«شیخ بهائی»تردید است،به«خیالی»شاعر هم نسبت‌ داده شدهبیقین دان که جام جم دل توست‌ مستقر سرور و غم دل توست‌ چون تمنا کسنی جهان دبدن‌ جمله اشیا در آن توان دیدن حمد الله مستوفی در«تاریخ گزیده»در بیان حقیقت«جام کیخسرو»چنین‌ می‌آورد«..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.