Skip to main content
فهرست مقالات

نظری مجمل به حساب جمل

نویسنده: ؛

بهار 1380 - شماره 17 (8 صفحه - از 140 تا 147)

کلید واژه های ماشینی : حساب جمل ،حساب جمل در شعر ،جمل در شعر فارسی ،ماده‌تاریخ ،آغازگر ماده‌تاریخ ،حرف لام ،مؤلف ،تألیف ،محاسبه ماده‌تاریخ ،الله ،هجری ،التواریخ ،مدخل ،مواد التواریخ ،فن ماده‌تاریخ ،نخجوانی ،تاریخچه حساب جمل ،ماده‌تاریخ و منابع ،فهرست مخطوطات شیرانی ،همان‌جا ،قمری ،ماده تاریخ‌ها ،تاریخچه حساب ،حسین نخجوانی ،مقدمه کتاب ،ذیل مدخل ،مخطوطات شیرانی ،ذیل ،تألیف کتب ،بخش اول

حساب جمل در ادب فارسی موضوعی است که تاکنون تحقیق علمی جامعی در باره آن صورت نگرفته است. اخیرا کتابی نسبتا مفصل به نام حساب جمل در شعر فارسی و فرهنگ تعبیرات رمزی منتشر شده که حاصل بیست و پنج سال تلاش و تحقیق مولف آن است. در این کتاب علاوه بر مقدمه مولف، یادداشتی از عبدالحسین نوائی آمده است. در مقدمه کتاب به انگیزه مولف، ماده تاریخ سازی، پیشینه ماده تاریخ، شیوه محاسبه ماده تاریخ و منابع مورد استفاده مولف اشاره شده است. در این مقدمه آمده است: «در محاسبات حساب جمل، نام جلاله «الله» را با دو لام آن به حساب می آورند ...؛ زیرا دو حرف لام آن نوشته می شود و بدون تشدید است. جای تعجب است که در نسخ خطی و چاپی قرآن و در هر کتاب دیگر که نام جلاله «الله» آمده است، تشدیدی هم بر آن قرار داده اند که به نظر نگارنده زاید است» (ص یب). این نظر را داعی الاسلام نیز، در اعتراض به رسم الخط این کلمه، نوشته است، با این تفاوت که او اعتقاد دارد یکی از دو لام «الله» زاید است و کلمه را باید به صورت «اله» نوشت (← فرهنگ نظام، ذیل «اله»). اما، هیچ یک از این دو وجه معتبر نیست؛ زیرا لفظ جلاله «الله» مرکب است از «ال» (نشانه تعریف) و «لاه» (قس: لاهوت) که لام حرف تعریف در مواجهه با حرف شمسی (لام «لاه») از تلفظ (نه از کتابت) ساقط و حرف بعد مشدد شده و لذا تشدید و حرف لام هیچ یک زاید نیست و صحیح ترین شکل کتابت کلمه، همان صورت متداول «الله» است. کتاب شامل دو بخش است. مولف در بخش اول، با عنوان «حساب جمل در دانش و فرهنگ فارسی»، پس از مروری، کمتر از حد انتظار، بر تاریخچه حساب جمل، بیشتر به ماده تاریخ هایی پرداخته است که به نحوی با موضوع تناسب دارد. وی کسایی مروزی را آغازگر ماده تاریخ هایی دانسته که اعداد ریاضی را به صورت ارقام فارسی بیان کرده است و مسعود سعد سلمان را آغازگر ماده تاریخ های ابجدی ساده و خواجوی کرمانی را آغازگر ماده تاریخ های ابجدی معنی دار معرفی کرده که درستی مورد اخیر جای تردید است...

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.