Skip to main content
فهرست مقالات

سوانح روزگار و زندگی جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی

نویسنده:

(13 صفحه - از 85 تا 97)

کلید واژه های ماشینی : دیوان جمال‌الدین محمد بن عبدالرزاق ،جمال‌الدین محمد بن عبدالرزاق اصفهانی ،اصفهان ،مال ،جمال ،شاعر ،زندگی جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی ،دیوان ،جمال‌الدین عبدالرزاق ،روزگار و زندگی جمال‌الدین عبدالرزاق ،سلطان ،قصیده ،اشعار ،آب ،شهر ،راوندی ،اجتماعی ،تاریخ ،سفر ،مردم ،جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی از بزرگان ،اشعار شاعران بازتاب‌یافته ،ذکر اشارات شاعر ،ظلم ،قصیده جمال‌الدین عبدالرزاق ،اصفهان مدارس نظامیه تاسیس ،دوستان جمال‌الدین عبدالرزاق ،اشاره ،علمی ،دارالملک اصفهان

قرن ششم هجری عصر درخشان علمی و ادبی و هنری ایران زمین و به وجود بزرگانی چون خیام، سنائی، جمال الدین عبدالرزاق، خاقانی، نظامی، نجم الدین کبری و بسیاری دیگر از اندیشه مندان و گویندگان آراسته است. در این عصر، تنی چند از سلاطین و وزرا و دولتمردان حامی علم و ادب بوده اند. در در همین اوان بود که در بلخ، نیشابور، هرات و اصفهان مدارس نظامیه تاسیس شد و شاهکارهای هنری و معماری به جای مانده از این دوران نیز نظرگیر است. مع الوصف، این قرن، از نظر اجتماعی و سیاسی، یکی از قرون تاریک و پر آشوب تاریخ سرزمین ماست. امرا و سلاطین عموما فاسد، بی رحم، شرابخواره، عیاش، بی حفاظ، سفاک، و متعدی به جان و مال مردم بوده اند. دارالملک اصفهان یکی از مراکز آشوب و فتنه بوده است. این احوال هم در متون تاریخی معتبر و هم در جای جای اشعار شاعران بازتاب یافته است. دواوین شاعران، به دلیل توجه آنان به مسائل فرهنگی و اجتماعی، از این حیث حایز اهمیت است. یکی از این آثار، دیوان جمال الدین محمد بن عبدالرزاق اصفهانی است که از اشارات تاریخی و اجتماعی سرشار و روشنگر اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران به خصوص اصفهان، زادگاه شاعر، در آن روزگار است. آنچه از ناامنی و کشت و کشتار و نهب و غارت و منازعات فرقه های مذهبی و ویرانگری و قحط و خشکسالی در اشعار این شاعر انعکاس یافته نمونه هایی است جان آشوب از اوضاع پریشان و نابسامان آن ایام. در این مقاله، بر آنم که، با ذکر اشارات شاعر، به بررسی سوانح روزگار و زندگی او بپردازم ...

خلاصه ماشینی:

"در قصیده مفصلی که، به تصریح مصحح دیوان، تنها ابیاتی از آن باقی مانده، به دنبال وصف اصفهان و یاد روزگار آبادی و عظمت و اشاره به تختگاه(5) بودن آن، از زیر و زبر _______________________________ اختیار ردیف «آتش و آب» متأثر است از مسعود سعد سلمان، که سه قصیده با این ردیف در دیوان او وجود دارد به مطلعهای زیر: نشسته‌ام ز قدم تا سر اندر آتش و آب توان نشستن ساکن چنین در آتش و آب (دیوان، ص23) ببرد خنجر خسرو قرار از آتش و آب اگرچه دارد رنگ و نگار از آتش و آب (دیوان، ص25) ز خاک و باد که هستند یار آتش و آب قوی‌تر آمد بسیار کار آتش و آب (دیوان، ص30) 4 ) جمال‌الدین:ای نام تو دستگیر آدم وی خلق تو پایمرد عالم (دیوان، ص3) سعدی:از روی تو آفتاب عالم انگشت‌نمای آل آدم (کلیات، ص522) جمال‌الدین:در مدح تو هر جماد ناطق در وصف تو هر فصیح اخرس (دیوان، ص8) سعدی:من در همه قولها فصیحم در وصف شمایل تو اخرس (کلیات، ص519) شباهت بسیار نعت پیامبر اکرم در مقدمه لیلی و مجنون نظامی با ترکیب‌بند جمال‌الدین نیز درخور توجه است، ازجمله: جمال‌الدین:ای کرده به زیر پای کونین بگذشته ز حد قاب قوسین طاووس ملائکه بریدت سرخیل مقربان مریدت (دیوان، ص6-7) نظامی:ای بر سر سدره گشته راهت وی منظر عرش پایگاهت از سید بارگاه کونین نسابه شهر قاب قوسین (لیلی و مجنون، ص9) 5 ) به گزارش راوندی، سلطان ملکشاه بن الب‌ارسلان اصفهان را به پایتختی برگزید: «از جهت دارالملک و نشست خویش، از همه ممالک، اصفهان اختیار کرد و آنجا عمارتهای بسیار فرمود در شهر و بیرون شهر از کوشکها و باغها، چون باغ کاران و بیت‌الماء و باغ احمد سیاه و باغ دشت کور و غیر آن؛ و قلعه شهر و قلعه دزکوه او بنا فرمود و خزانه بر آنجا داشتی."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.