Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به چاپی تازه از منطق الطیر

نویسنده:

(10 صفحه - از 115 تا 124)

کلید واژه های ماشینی : عطار نیشابوری ،منطق‌الطیر ،نسخه‌های خطی ،منطق‌الطیر عطار نیشابوری ،قلندر ،نسخه‌های مورد استفاده ذکر ،مجدی اساس تصحیح ،شفیعی کدکنی ،نسخه‌های خطی منطق‌الطیر ،نسخه‌های مورد استفاده ،نسخه مجدی ،مصحح ،مجدی ،مشکور ،گوهرین ،شادروان دکتر مشکور ،چاپ مشکور ،دکتر شفیعی کدکنی ،دکتر مشکور ،قدیم ترین نسخه ،چاپهای گوهرین و رنجبر ،قدیم‌ترین ،قدیم‌ترین نسخه خطی ،منطق‌الطیر نسخه ،محمدرضا شفیعی کدکنی ،یخنی ،مجدی شیوه تصحیح ،دکتر احمد خاتمی ،اساس تصحیح ،گوهرین و رنجبر

منطق الطیر عطار نیشابوری از جمله مثنویهای رمزی عرفانی است که عطار دست مایه اصلی آن را از رساله الطیر غزالی گرفته و شاعران و زیبا آن را پرورده و به نظم کشیده است و الحق منظومه ای بسیار دلکش آفریده است. تاکنون چندین چاپ از این کتاب به بازار ادب عرضه شده است که تازه ترین آنها تصحیح دکتر احمد خاتمی و دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی است. قدیم ترین نسخه خطی شناخته شده از منطق الطیر نسخه قونیه مورخ بین 641 تا 698 است، که شادروان سید صادق گوهرین آن را اساس تصحیح متن انتقادی خود قرار داده بود (منطق الطیر 1، مقدمه، بیست و پنج). قدمت این نسخه از قدیم ترین نسخه مورد استفاده شادروان دکتر مشکور بیشتر است که تاریخ کتابت آن 705ه است و به قول خود مصحح «افتادگی زیاد داشته و بعضی ابیات عمدا حذف شده است.» (منطق الطیر2، مقدمه، ص پنجاه و پنج) و از این رو نسخه مجدی اساس تصحیح قرار گرفته است (همان، مقدمه، ص پنجاه و شش). نسخه ای از منطق الطیر نیز که ذکا الملک فروغی در ذی قعده 1319 چاپ کرده و مرحوم عبدالمجید مجدی سقزی اردلانی ملقب به ملک الکلام، از شعرا و دانشمندان اواخر دوره قاجار، تصحیح آن را ضمن مقابله با چند نسخه دیگر در سال 1343 ق به پایان برده نسخه معتبری است. اما تصحیح مذکور دو اشکال دارد: یکی آنکه مشخصات نسخه های مورد استفاده ذکر نشده و مسلما قدیم ترین نسخه های خطی منطق الطیر، از جمله دو نسخه قونیه، جزو آنها نبوده است. دیگر آنکه مرحوم مجدی شیوه تصحیح خود را معین نکرده است و معلوم نیست که آن تصحیحی انتقادی بوده یا ذوقی و التقاطی. اصالت تصحیح مشکور بر اساس نسخه مجدی محل تامل است ...

خلاصه ماشینی:

"در بخش اول مقدمه (ص36)، درباره روش تصحیح، آمده است: «مقابله بر اساس نسخه خطی کتابخانه ابن‌مسکویه اصفهان و نسخه‌های چاپی فروغی، مشکور، گوهرین، رنجبر و نسخه‌های مورد استناد آنها صورت گرفته»؛ از اینجا معلوم می‌گردد که مصحح نسخه مجدی و نسخه مصحح گارسن دوتاسی را ندیده و فقط از طریق چاپهای منطق‌الطیر ــ غالبا چاپ مشکور ــ ضبط آنها را نقل کرده است. مثلا احمد غزالی می‌گوید: این کوی ملامت است و میدان هلاک وین راه مقامران بازنده پاک مردی باید قلندری دامن‌چاک تا برگذرد عیاروار و ناپاک (سوانح العشاق، ص9) در اسرار التوحید نیز قلندری به همین معنی آمده است: من دانگی و نیم داشتم حبه کم دو کوزه بنی خریده‌ام پاره کم بر بربط من نه زیر ماندست و نه بم تا کی کوی قلندری و غم غم (اسرار التوحید، ج1، ص73) عطار نیشابوری در سایر آثارش نیز کلمه قلندری را به معنی «لنگرنشین» و قلندر را به معنی «جای باش رندان و قلندریان» آورده است؛ مثلا، در رباعی ذیل، لفظ قلندر، در مقابل مسجد آمده است: گه نعره‌زن قلندرت خواهم بود گه در مسجد مجاورت خواهم بود گر جان و دلم به باد برخواهی داد من از دل و جان خاک درت خواهم بود (مختارنامه، ص144) و، در رباعی دیگر، قرینه و مطابق با صومعه آمده است: زین درد که جز غصه جان می‌ندهد جز درد قلندری امان می‌ندهد آن آه به صدق کز قلندر خیزد در صومعه هیچ کس نشان می‌ندهد (همان، ص208) در دیوان نیز، قلندر به همین معنی «لنگر» به کار رفته است: در قلندر چند قرائی کنی نقد جان درباز قرائی بس است (دیوان عطار، ص52) و باز:ای پیر خراباتی رختت به قلندر کش دل از دو جهان برکن دردی به بر اندرکش (همان، ص455) بنابراین، ترکیباتی چون راه قلندر(6)، کوی قلندر(7)، بازار قلندر(8)، که در اشعار شعرای عارف _______________________________ 6 ) سنائی گفته است: معشوق مرا ره قلندر زد زان راه به جانم آتش اندر زد (دیوان سنائی، ص135) 7 ) اسرار التوحید، ص73."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.