Skip to main content
فهرست مقالات

گرایش های عمده فکری سیاسی مسلمانان در تاریخ و جهان اسلام و ایران

نویسنده:

(30 صفحه - از 127 تا 156)

کلیدواژه ها : اسلام ،فلسفه سیاسی ،ایران ،فقه سیاسـی ،گرایش‌های فکری سیاسی ،علم سیاسی ،مدیریت سیاسی

کلید واژه های ماشینی : سیاسی ،گرایش ،دانش سیاسی ،اسلامی ،اندیشه و دانش سیاسی ،گرایش فلسفی سیاسی ،فقهی سیاسی ،گرایش فقهی سیاسی ،فکری سیاسی ،اخلاق ،تاریخ ،اندیشه ،گرایش فنی سیاسی ،گرایش علمی‌سیاسی ،تاریخ و جهان اسلام ،جهان اسلام و ایران ،اندیشه سیاسی ،سیاست ،دولت ،دانش سیاسی در تاریخ ،گرایش‌های فکری سیاسی ،پدیده‌های سیاسی ،نظریه ،سیاسی مسلمانان ،علمی ،فلسفه سیاسی ،موضوع گرایش فن سیاسی ،عین ،مبادی ،فنی سیاسی

دانش سیاسی در تاریخ و جهان اسلام و ایران، از حیث روند زمانی، دو سیر کی را از ابتدا تاکنون طی نموده است:یکی سیر حیات تفکر سیاسی، در طول قرون اولیه و میانی یعنی تا اواخر قرن ششم هجری. دیگر سیر تجدید حیات تفکر سیاسی مربوط به قرون متأخر و زمان معاصر.هر یک از این دو سیر، دارای چند مرحله اصلی هستند.اندیشه و دانش سیاسی در دوران شکوفایی خوش به ویژه طی قرون میانی، از حیث گستره و عمق، به چهار گرایش عمده تقسیم می‌گردد:1.گرایش فلسفی سیاسی؛2.گرایش علمی سیاسی؛3.گرایش فقهی سیاسی؛4.گرایش فنی(عملی)سیاسی.مقاله حاضر به بررسی گذرای چیستی و اهم مسایل هر یک از این گرایش‌های گوناگون اندیشه و دانش سیاسی می‌پردازد.همچنین پیشینه، پیدایی و سیر تحولات آنها را روشن می‌نماید.کما اینکه پیشتازان، بنیان‌گذاران و پیروان و شخصیت‌های شاخص هر گرایش و آثار برجسته در این زمینه‌ها را معرفی می‌کند.در عین حال به ساختار دانش سیاسی متشکل از گرایش‌های چهارگانه مزبور می‌پردازد.ساختاری بسان یک نظام علمی واحد و فرابردی به هم پیوسته که از تعامل ذهن و نظر با عین و عمل سیاسی حاصل می‌گردد.

خلاصه ماشینی:

"اصل سیاسی بودن انسان و ضرورت و مفهوم سیاسی بودن انسان یا سیاست‌گرایی او اعم از سیاست‌گذاری و سیاست‌پذیری یا به تعبیر اخوان الصفاء، سایس و مسوس بودن انسان، (3) بررسی انگیزه‌ها و اهداف جامعه‌گرایی انسان، دولت‌گرایی و سرانجام نظام سیاسی‌گرایی او، انواع انسان‌ها سیاسی و اجتماع‌های سیاسی که مبدأ عینی-عملی و منشأ فکری-نظری پدیده‌های سیاسی مزبور و گوناگونی‌ها و گونه‌های متنوع متفاوت آنها می‌گردد، از دیگر موضوعات مورد توجه این گرایش دانش سیاسی محسوب می‌شوند. هر چند که حتی در گرایش‌های علمی سیاسی و بویژه فلسفی سیاسی، نگرش دینی- اسلامی، بنیادین و کاملا تأثیرگذار و چه بسا تعیین کننده می‌باشد، ولی در حوزه فقهی سیاسی ارتباط و آمیختگی سه عرصه شریعت یا مکتب با عقل و اجتهاد و با واقعیت و سیاست و نیز با قدرت و دولت و مقتضیات آنها، مشهودتر است. ابو یوسف علاوه بر جمع‌آوری و تدوین این اثر، دو کار عمده دیگر نیز انجام داد که در سیر تحول گرغایش فقهی سیاسی اهل سنت تأثیر بسزایی گذاشت: یکی ورود خود وی به عنوان یک مرجع فقهی در دستگاه دولت و بویژه تأسیس مقام ریاست دیوان عالی کشور یا قاضی‌القضاتی و پذیرش ریاست آن توسط اوست. (24) کما اینکه برخی از صاحب‌نظران گرایش علمی سیاسی نیز تا حدودی مبادرت به ارایه نظر در زمینه گرایش فنی سیاسی و برخی موتاضع و موضوعات آن نموده‌اند، همانند ابن خلدون که در اواخر جلد اول کتاب مقدمه خویش به ارایه نامه و در حقیقت آیین نامه مفصل استانداری یک از صاحب‌نظران بلکه صاحبان تجربه عملی این حوزه اقدام نموده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.