Skip to main content
فهرست مقالات

فرایند گرایش فلسفه سیاسی در ایران و اسلام

نویسنده:

(32 صفحه - از 77 تا 108)

کلیدواژه ها :

اسلام ،فلسفه سیاسی ،ایران ،گرایش ،فاربی ،فلسفه سیاسی متعالی

کلید واژه های ماشینی : سیاسی، فلسفه سیاسی، گرایش، اسلامی، گرایش فلسفی سیاسی، گرایش فلسفه سیاسی در ایران، ایران، فارابی، حکمت، فلسفه سیاسی در ایران

جریان اندیشگی سیاسی در تاریخ و جهان اسلام و ایران، به ویژه در اوج شکوفایی یعنی از قرن دوم تا هشتم هجری، دارای نگرش‌ها و گرایشات گوناگون بوده است.به یک اعتبار، اهم گرایشات عمده و اصلی در این دوره عبارتند از گرایش فلسفی سیاسی، فقهی سیاسی، عملی(اجتماعی)سیاسی و مدیریت عملی سیاسی یعنی کارگذاری سیاسی یا سیاستگزاری.هر یک از این گرایشات؛با موضوع و منظر خاص، ماهیت مسائل ویژه خود را داشته منابع و آثار و نیز موسسین و پیروان شاخص خویش را داراست.حتی این گرایشات هر کدام دارای خاستگاه، جایگاه و نقشی مشخص بوده و همچنین تاریخ و سیر تحولات معینی را دارد.گرایش فلسفی سیاسی، در گستره ساختار و سیر اندیشگی سیاسی، بسان بنیاد اندیشه و اندیشه‌ورزی سیاسی و زیربنای سایر گرایشات فکری سیاسی محسوب می‌گردد.این گرایش فکری سیاسی به عنوان پشتوانه نظری و علمی گرایش عملی و عینی سیاسی ایرانیان و در راستای آن، از پگاه تاریخ و در جهان ایرانی، پیشینه و ریشه‌هایی بس گسترده، گشن و استوار داشته و دارد.«حکمت جاویدان»که آمیزه‌ای از آموزه‌های حکمت دینی و حکمت عقلی یا فلسفی و(بانگاه) حکمت سیاسی محسوب می‌گردد، از اهم ویژگی‌های بارز قوم و سرزمین بارور و سترگ ایران می‌باشد.مکتب رهایی بخش و تعالی آفرین اسلامی نیز شرایط بهینه‌سازی این گرایش را فراهم ساخت.بر این مبانی و در این راستا، ایرانیان مسلمان و پیش و بیش از همه، حکیم ابونصر محمد فارابی در قرن 4 هجری موفق به تجدید، باپردازی و سرانجام تاسیس و تولید نظام نظریه فلسفه سیاسی در ایران و جهاد اسلام گردید.گرایشی که با بهره‌گیری از یافته‌های فلسفی سیاسی و مدنی پیشین و به ویژه یونانی به صورت داده اولیه، و با بازپردازی آنها بر مبانی دینی مدنی اسلامی و با ساختار و سابقه حکمی و عقلانی ایرانی بازسازی شد.این نگرش سیاسی تا حکمت متعالیه سیاسی صدرایی فرارفته و در حکمت سیاست متعالی نظری و عملی امام خمینی بازتاب یافت.فرایندی که هم‌اینک در مرحله کاربری، عمل و آزمونی نوآمد قرار گرفته و چشم‌انداز تبیین نظری مبانی تحقق عملی و عینی توسعه اقتصادی، توأمان با تعادل سیاسی و اجتماعی و در جهت تعالی معنوی و فرهنگی را فرا روی خود دارد.این فرایند بدین‌سان با چالش کارآمدی، به ویژه در کشاکش معرفتی، روشی، علمی، و فلسفی نظری و حتی عملی و عینی سیاسی جاری و آتی مدرنیستی و پسامدرنیستی، مواجهه بوده و راه برون رفت ایران اسلامی و جهاد اسلامی و حتی جهان معاصر از بحران نسبیت و نیهیلیسم و فرارفت به سوی توسعه متعالی و تمدن جهانی انسانی و اسلامی می‌نماید.این مقاله که خود گزینش و اقتباسی از پژوهش و گزارش تفصیلی«گرایش فلسفی سیاسی در تاریخ و جهان اسلام و ایران»است.با همکاری دانشگاه تهران انجام پذیرفته و هم اینک به صورت کتابی مستقل و مبسوط تحت همین عنوان در جریان انتشار می‌باشد.

خلاصه ماشینی:

"کما اینکه همین ملت و سرزمین ایران، در دوران اسلامی تجدیدکننده حکمت سیاسی بوده و می‌توان ادعا و اذعان نمود که با دسترسی جستجوگرایانه و حقیقت‌جویانه آنان به یافته‌ها و دستاوردهای اندیشگی سیاسی یونانیان، چنان که علاوه بر امثال هرودوت(هرودوت، ص 26 و ص 76)، مسعودی نیز بدان تصریح می‌نماید (مسعودی، ص 108)و از این طریق با اشراف بر مواریث پیشینیان و با جمع‌آوری و بازپردازی آنها به عنوان داده یعنی به صورت مواد خام و آجزای اولیه، با کمک و براساس موازین و بر مبانی نظریه راهبردی اسلامی و قرآنی، موفق به معماری و مهندسی مجدد، نوآوری و بهینه‌سازی آن چنان نظام نظری و به ویژه نظام فلسفی سیاسی بنیادین، جامع، نظاممند و سازوار و نیز هدفمندی شدند. بدین ترتیب در مقاله به دو موضوع می‌پردازیم؛یکی و اساسا تاسیس و احیانا با نیم نگاهی گذرا به آغازگری و تداوم، تجدید و نیز تحول و تکامل سیر و ساختار فلسفه سیاسی و مدنی و فرایند آن عموما، دیگری اشاره گونه‌ای به خاستگاه جغرافیایی و احیانا تاریخی فلسفه سیاسی و فرابرد گرایش بدان یعنی ایران که بسان و بلکه به عنوان پایگاه همیشگی و جاویدان اندیشه سیاسی و به ویژه گرایش فلسفه سیاسی بوده و پرورشگاه، آزمایشگاه و آموزشگاه عملی و علمی بلکه دانشگاه علمی-کاربردی این نگرش در سیر ممتد و تاریخی پرفراز و فرود و در عین حال گسست‌ناپذیر آن می‌باشند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.