Skip to main content
فهرست مقالات

پیش درآمدی بر شناخت سبک ادبی ابوالعلاء المعری حکیم و شاعر قرن چهارم هجری

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (18 صفحه - از 43 تا 60)

کلیدواژه ها :

شاعر ،ابو العلاء المعری ،سبک و شیوه

کلید واژه های ماشینی : ابو العلاء المعری، شاعر، ابو العلاء، شعر، سبک، سبک ادبی ابوالعلاء المعری حکیم، شناخت سبک ادبی ابوالعلاء المعری، ادبی، شخصیت، سبک ابو العلاء المعری

بررسی و کاوش ابعاد پنهان شخصیتهای برجسته‌تاریخ و ارائه چهره‌ای روشن و بی‌غبار از آنها، ضرورتی انکارناپذیر است، بویژه در خصوص شخصیتهای بزرگی که به دلی اتهامات اعتقادی در طول تاریخ از دو جهت با اجحاف و ستم رو به رو شده‌اند؛یکی از سوی معتقدانی که موجبات مهجوری آثار این بزرگان را فراهم کرده‌اند؛دیگر از طرف کسانی که از این شخصیتها به عنوان بهانه و توجیهی برای بی‌مبالاتیها و کاستیهای اعتقادی خود استفاده کرده و به تصور خود پناهگاهی امن، و مطمئن پیدا کرده‌اند.یکی از این شخصیتها، ابو العلاء المعری است که به علت درک نامناسب از سبک و شیوه ادبی او، در مظان اتهاماتی در زمینه‌های اعتقادی قرار گرفته است.مقاله حاضر برای رفع این اتهام، نظر خود را به سبک و شیوه شاعر مورد نظر معطوف داشته و به این ترتیب سبک او را در قالب عادت ستیزی، سنت گریزی و واقع‌پردازی ارزیابی کرده است.واقع‌پردازیی که جوهره اصلی آن حقایق مقدسی است که شاعر به آن باور دارد.آن شیوه به اختصار چنین است:که شاعر در ذهن و درون خود به حقایقی که محصول عمری ایمان و تجربه اوست، سخت پایبند است و اوج آن را در حیات آکنده از زهد و صیانت نفس، در برابر همه گواهان تاریخ نشان داده است.بنابراین، اعتقاد به این حقایق را از لابه‌لای سخنانش بخوبی می‌توان دریافت.اما همان‌حقایقی که در جهان خارج و در عینیت جامعه به صورت واقعیات و عادات وارونه درآمده در آثار او طرح، رد و تقبیح آنها حضور گسترده و برجسته‌ای یافته‌اند.همین مسأله باعث شده است تا مورخان و منتقدان تصویری از ایشان ارائه دهند که چهره واقعی شاعر نیست.

خلاصه ماشینی:

"البته اهتمام در خصوص اثبات صفت شاعری برای ابو العلاء المعری از این روست که شاعر بودن به معنی دقیق آن، صاحب شعر و هنر را به اتخاذ شیوه‌های مختلف در ایراد مراد و معنی از قبیل استعمال مجاز (46) و انواع صناعات ادبی، فدا کردن معنی برای رعایت زیبایی لفظ و وزن (47) به کنایه و اشاره سخن گفتن وادار می‌نماید. ابیات زیر حقیقت ذهن و ایمان باطنی شاعر را براساس سلوک عملی او، به وضوح بیان می‌کند:خاب الذی سار عن دنیاه مرتحلاو لیس فی کفة من دینه طرفلا خیر للمرء الا خیر آخرةیبقی علیه فذاک العز و الشرف(61)یعنی:به خسران(ابدی)دچار می‌شود کسی که از دنیا رحلت می‌کند در حالیکه حامل سهم و نصیبی از دین خود نیست، برای انسان، جز خیر آخرتی که باقی می‌گذارد، خیری نیست، بنابراین فقط خیر آخرت موجب عزت و شرف است. در انتها لازم به یادآوری است که اگر مفهوم سبک بزرگانی چون ابو العلاء المعری در میزان نقد ادبی، روانی و اجتماعی مورد بررسی دقیق قرار گیرد، ذخایر عظیم فکری و ادبی که بنا به دلایل گذشته غیر قابل استفاده و مهجور در گوشه‌ای افتاده‌اند، با ورود به صحنه، ارباب نظر و دقت را به تفکر و اندیشه وامی‌دارد به این ترتیب آنها را از مزاحمت ادب نیاموختگانی که برای توجیه بی‌مبالاتیها و کاستیهای اعتقادی خود این بزرگان محتشم را دستاویز خود قرار می‌دهند، می‌رهاند و باعث نجات آثار بزرگانی می‌شود که در حقیقت از دو سو مورد ستم و اجحاف تاریخ قرار گرفته‌اند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.