Skip to main content
فهرست مقالات

فرهنگ شیعی و کاریزما در انقلاب اسلامی ایران (1357-1356)

نویسنده: ؛ ؛

زمستان 1378 - شماره 13 علمی-پژوهشی (12 صفحه - از 113 تا 124)

کلیدواژه ها : انقلاب اسلامی ،کاریزما ،امام خمینی ،فرهنگ شیعی

کلید واژه های ماشینی : انقلاب اسلامی ایران ،کاریزمایی ،انقلاب اسلامی ،رهبری کاریزمایی ،وبر ،تئوری جانشین‌سازی اسطوره‌ای ،امام حسین ،رهبری انقلاب ،مورد انقلاب اسلامی ایران ،جانشین‌سازی ،رهبر کاریزمایی ،فرهنگ شیعه ،مذهبی ،جانشین‌سازی اسطوره‌ای ،کاریزمایی بسیج ،جنبش کاریزمایی ،ظهور رهبری کاریزمایی ،اسطوره‌ای ،اسطوره‌های کاریزمایی ،اسطوره‌های فرهنگی ،هسته‌های کاریزمایی ،توده‌های مردم ،الگوهای کاریزمایی ،مذهبی توده‌های مردم ،ادبیات مذهبی ،باورهای کاریزمایی ،جریان بسیج ،موضوع رهبری ،محققان علوم اجتماعی ،ویژگیهای استثنایی

انقلاب اسلامی ایران در سالهای 1357-1356، معماهای مختلفی را پیش روی محققان علوم اجتماعی و علم سیاست قرار داد که از جمله این معماها، موضوع رهبری انقلاب بود.سؤال اصلی در این مورد عبارت است از اینکه امام خمینی، چرا و چگونه توانست مردم را در یک جنبش اجتماعی کاریزمایی بسیج کند؟برای پاسخ به این سؤال، مناسبترین رهیافتی که می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد، رهیافت«رهبری کاریزمایی»ماکس وبر و روایتهای بازسازی شده آن توسط محققان بعدی است. مطابق این رهیافت، قدرت بسیج کنندگی امام خمینی-و هر رهبر انقلابی مانند وی-ناشی از نفوذ او به قلبها و اذهان مردم است.برای تبیین نحوه شکل‌گیری نفوذ یاد شده، تئوریهای مختلفی درباره اندیشه محوری وبر شکل گرفته که شامل تئوری همانند سازی است اسطوره‌ای، تئوری سرایت اجتماعی، تئوری قهرمان‌سازی و مانند اینهاست.احتمالا بهترین تئوری برای تحقیق ما، تئوری همانند سازی اسطوره‌ای است.مطابق این تئوری، نفوذ رهبر بر توده‌های مردم، نتیجه همانند سازی او با برخی از اسطوره‌های فرهنگی و تجسم ارزشهای آنها در شخصیت، رفتار و پیام خود است.در نتیجه این همانند سازی، مردم، ارزشها و عواطفی را که نسبت به آن اسطوره‌ها دارند به رهبر معاصر نیز انتقال می‌دهند و به وجود یک سلسله خصلتهی خارق‌العاده در او ایمان پیدا می‌کنند.در مورد انقلاب اسلامی ایران، اسطوره اساسی و فرهنگ شیعی، امام است، و در میان ائمه، حضرت علی(ع)، امام حسین(ع)و امام مهدی(ع)، از امامانی هستند که بیشترین حضور را در فرهنگ و ادبیات مذهبی توده‌های مردم دارند.در جریان بسیج انقلابی سالهای 56 و 57، موارد متعددی از فرایند همانند سازی شخصیتها و رخدادهای معاصر با این اسطوره‌های فرهنگی در سخنان و پیامهای امام خمینی و دیگر سخنرانان انقلابی دیده می‌شود.حاصل این فرایند همانند سازی آن بود که مردم، یک سلسله خصلتهی ائمه را به امام خمینی انتقال دادند و در نتیجه این انتقال و جانشین‌سازی، به او به عنوان رهبر کاریزمایی ایمان آوردند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.