Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی و مقایسه برخی فرایندهای واژه سازی در زبان فارسی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (26 صفحه - از 27 تا 52)

کلیدواژه ها : فعلهای اسمی ،انضمام واژگانی ،انضمام نحوی ،ساخت سازه ایکس-تیره ،ساختواژه نحوی

کلید واژه های ماشینی : فعلهای ،فعلهای مرکب ،اشتقاق ،ساخت ،زبان فارسی ،واژگانی ،فرایند ،اسمی ،ستاک ،فعلهای مرکب معادل ،حوزه ساخت واژه زبان فارسی ،نظریه ،اساس نظریه انضمام واژگانی ،فرایندهای واژه‌سازی در زبان فارسی ،جنگ ،هسته ،اشتقاق فعلهای تبدیلی زبان فارسی ،فعلهای اسمی ،ستاک حال ،صفت ،روابط نحوز نظریه ساخت ،نظریه نحوی ایکس ،نحوز نظریه ساخت سازه‌ای ایکس ،فعلهای مرکب فارسی ،تیره ،مشتق ،پسوند ،فرایندهای ساختواژی ،اشتقاق فعلهای تبدیلی ،توجیه

این مقاله معرف برخی فرایندهای واژسازی در حوزه ساخت واژه زبان فارسی است که تابع قوانین و روابط نحوی، به ویژه روابط نحوز نظریه ساخت سازه‌ای ایکس-تیره است.در این مقاله ساخت نحوی-واژگانی افعال اسمی یا تبدیلی مانند لولیدن، کوچیدن، بوسیدن و خشکیدن و فعلهای مرکب معادل آنها، یعنی لول خوردن، کوچ کردن، بوس کردن، و خشک کردن/ شدن که از اسمها و صفتهای لول، کوچ، بوسو خشک مشتق می‌شوند بر اساس دو نظریه ساختواژی استاندارد دستور زایشی، و نظریه نحوی ایکس-تیره و نظریه انضمام واژگانی -در برابر انضمام نحوی-مورد بررسی قرار می‌گیرد.نشان داده شده است که نظریه دوم می‌تواند نکات مشابه و متفاوت دو دسته فعلهای اسمی ساده و مرکب و شیوه اشتقاق و ساختار درونی-ساختواژی آنها را بر اساس نظریه انضمام واژگانی-نحوی به نحو مطلوبتر و با کفایت توجیهی بیشتر تحلیل کند.

خلاصه ماشینی:

"در این مقاله ساخت نحوی-واژگانی افعال اسمی یا تبدیلی مانند لولیدن، کوچیدن، بوسیدن و خشکیدن و فعلهای مرکب معادل آنها، یعنی لول خوردن، کوچ کردن، بوس کردن، و خشک کردن/ شدن که از اسمها و صفتهای لول، کوچ، بوسو خشک مشتق می‌شوند بر اساس دو نظریه ساختواژی استاندارد دستور زایشی، و نظریه نحوی ایکس-تیره و نظریه انضمام واژگانی -در برابر انضمام نحوی-مورد بررسی قرار می‌گیرد. نشان داده شده است که نظریه دوم می‌تواند نکات مشابه و متفاوت دو دسته فعلهای اسمی ساده و مرکب و شیوه اشتقاق و ساختار درونی-ساختواژی آنها را بر اساس نظریه انضمام واژگانی-نحوی به نحو مطلوبتر و با کفایت توجیهی بیشتر تحلیل کند. با توجه به اینکه ریشه فعل ساده، همواره با ستاک حال یکسان است، و در ستگاه نظری آقای طباطبائی‌[4]همه مشتقات فعلی از ستاک حال یا ستاک گذشته حاصل می‌شوند، نه از ریشه، تا آنجا که به ساختار و اشتقاق فعلهای اسمی/تبدیلی مربوط می‌شود به نظر می‌رسد که بر طبق شواهد عینی، قبول فرض«ریشه فعل»در زبان فارسی جایز نیست و بهتر است که فقط طی یک مرحله فرایند اشتقاق صفر، از صفت یا اسم مستقیما ستاک حال ساخت، و آنگاه طی فرایند اشتقاق مجدد و با افزدون پسوند«-اید»ستاک گذشته را به دست آورد. اینک اگر بخواهیم فعلهای مرکب معادل«خشکیدن، خشکاندن»، یعنی«خشک شدن و خشک کردن»را بررسی و تحلیل کنیم، به نموداری نحوی همانند 17 و 19 بر اساس نظیره ایکس-تیره نیاز داریم؛به این ترتیب که ستاک گذشته«شد»، یا ستاک حال«شو»که یک فعل ناگذرای انجامی است، در سطح نحو تظاهر می‌یابد و یک شبکه روابط نحوی شبیه 17، یعنی 20 را ایجاد می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.