Skip to main content
فهرست مقالات

خاتمت

نویسنده:

ISC (16 صفحه - از 30 تا 45)

کلید واژه های ماشینی : خاتمت، مستی، ایمان، حافظ، عشق، جم، حکم، سلیمان، حکم مستوری و مستی، شیطان

خلاصه ماشینی:

"2)سعدی:سعدی در پایان قصیده‌ای به مطلع‌21: برگ تحویل می‌کند رمضان‌ بار تودیع بر دل اخوان ماجرای خاتمت(-موافاة)را این‌سان بیان کرده است: یا رب آن دم که دم فرو بندد ملک الموت واقف شیطان، کار جان پیش اهل دل سهل است‌ تو نگه‌دار جوهر ایمان اگر مصراع دوم بیت اول-که بدون تردید ضبط آن در نسخه نادرست‌31است‌ بدین صورت اصلاح گردد:«ملک الموت واقف‌[و]شیطان»بیت-که موقوف‌ المعنی است و با بیت بعد پیوند دارد-معنایی محصل می‌یابد برای روشن شدن‌ موضوع،ابیات را-به اختصار-مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهیم. اگر مو لانا-چنانکه اشارت رفت-از رفتن مرشد محبوب خود،شمس،که در نظر او نماد و جانشین و مظهر حق است-می‌هراسد و ملتمسانه فریاد برمی‌آورد که:«خوفم از رفتن توست ای شه ایمان،تو مرو»از همین‌ دیدگاه و بر بنیاد همین نگرش و همین باور است؛این باور که عشق،ایمان است و ایمان،عشق،و فانی در عشق و کشتهء معشوق،رستگار است که: زیر شمشیر غمش رقص کنان باید رفت‌ کانکه شد کشتهء او نیک سرانجام افتاد (111/9) یعنی که خاتمت نیک و عاقبت خیر کسی راست که پیمان را به سر برد و عشق تا پایان کار با او وفا کند و به گاه مرگ،معشوق شمع بالینش باشد تا هم ایمانش‌ از گزند وسوسه‌های شیطانی در امان ماند،هم جان عاریت را که روزی دوست بدو سپرده است اینک با دیدن شمع رخسار وی تسلیم او کند32و بدین‌سان به‌ رستگاری برسد: شب رحلت هم از بستر روم در قصر حور العین‌ اگر در وقت جان دادن تو باشی شمع بالینم (453/8) چرا که در راه عاشقی و در کار عشق،عاقبت کار کسی محمود است که چون‌ محمود سردرسر سودای ایاز42ببازد: محمود بود عاقبت کار درین راه‌ گر سر برود در سر سودای ایازم (433/8) ایهام تناسب«محمود»در معنی سلطان محمود با«ایاز»درخور توجه است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.