Skip to main content
فهرست مقالات

لاله کاسه گردان

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : لاله ،کاسه‌گردان ،لاله کاسه‌گردان ،حافظ ،غزل ،ساقی ،کاسه گردانی لاله ،خواجو ،دیوان ،نرگس ،شعر حافظ ،جام ،گرد ،می‌پرستان باد نرگس مست ،مست ،جفا ،خاقانی ،شاعر ،باد ،ساغر ،کاسه گردانی گدایی ،خم ،معنی ،گدایی ،کأس ،دهر ،کاسه‌گردان کاسه باز ،کاسه‌گردانی لاله ،کاسه گردان نرگس ،جام گردانی لاله

خلاصه ماشینی:

"***** اکنون جای آن است که ببینیم«کاسه‌گردان»در شعر حافظ با کدامیک از این معانی مطابقت‌ دارد:کاسه باز،گدا،بخشنده،ساقی،کدامیک؟و بهتر آن است که بار دیگر غزل خواجه را مرور کنیم‌81 حال خونین دلان که گوید باز وز فلک خون خم که جوید باز شرمش از چشم می‌پرستان باد نرگس مست اگر بروید باز هرکه چون لاله کاسه گردان شد زین جفا رخ به خون بشوید باز بس که در پرده چنگ گفت سخن‌ ببرش موی تا نموید باز جز فلاطون خم نشین شراب‌ سر حکمت به ما که گوید باز نگشاید دلم چو غنچه اگر ساغر لاله‌گون‌91نبوید باز گرد بیت الحرام خم حافظ گر نمیرد به سر بپوید باز چنانکه ملاحظه می‌شود ابیات دوم و سوم بیانی دوگانه از موضوعی واحدند،«حسرتمندی و نیاز می‌پرستان خونین دل»:شاعر،نرگس«مست»را،اگر بروید[یا:باز بروید]،بدین سبب در خور شرمساری و سرافکندگی می‌داند که«مستی»را به یاد«می‌پرستان»حسرتمند و خونین دل‌ می‌آورد و«مستی»خود را به اصطلاح به رخ آنان می‌کشد؛چنانکه اگر کسی هم مانند لاله«کاسه‌ گردانی»کند،او نیز[بر همان می‌پرستان حسرتمند]جفا کرده است و باید روی خود را به خون‌ بشوید02؛یعنی دشوارترین کیفرها را ببیند. انوری(دیوان533/): یا چون بنفشه باد زبان از قفا کشیده‌ خصم تو یا چو لاله به خون روی شسته از غم -------------- (12)-خواجه دربارهء این سرافکندگی نرگس می‌گوید(حافظ قزوینی-غنی752/): رواست نرگس مست ارفکند سر در پیش‌ که شد ز شیوهء آن چشم پر عتاب خجل (22)-موی بریدن:هم در عزاداری موی می‌بریده‌اند و هم در کیفر دادن زنان بزهکار (32)-ناصر بخارایی معاصر حافظ،احتمالا از همین بیت کمال گرفته و گفته است: به عهد صدر هدی لاله کاسه می‌گیرد که سنگ می‌زندش روزگار بر ساغر شرح غزلهای حافظ هروی1331/ (42)-به نظر می‌رسد که خواجه در انتخاب ردیف این غزل و هم غزلی دیگر(در آکه در دل خسته توان درآید باز/ بیا که در تن مرده روان درآید باز)نیز به قصیده‌ای از کمال توجه داشته است،با این مطلع(دیوان242/): کسی که دست چپ از دست راست داند باز به اختیار ز مقصود خود نماند باز (52)-در اینجا از اشاره به ابیات دیگر غزل،برای پرهیز از اطناب،خودداری کرده‌ایم."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.