Skip to main content
فهرست مقالات

رابطه صوت و معنی در شعر نظامی

نویسنده:

(16 صفحه - از 115 تا 130)

کلیدواژه ها : معنی ،صوت ،شعر نظامی

کلید واژه های ماشینی : صامتها ،مصوت ،موسیقی ،شاعر ،نقش الفاظ در القای معانی ،القای معانی در شعر نظامی ،معنا ،معنی در شعر نظامی ،خواننده ،بیان رابطهء صوت و معنا ،صامتها و مصوتها ،صوت و معنی ،معنا و بیان نقش الفاظ ،شیرین ،تکرار ،رابطهء صوت و معنی ،تکرار صامتها و مصوت‌های واحد ،حاصل تکرار صامتها و مصوت‌های ،سخن ،احساس ،صوت و معنا ،بیان رابطهء صوت و معنی ،بیان ،موسیقی شعر ،صامتها و مصوتهایی خاص ،بحث رابطهء صوت و معنی ،نقش ،القای احساس ،ابیات مصوت بلند ،زبان

بررسی رابطهء بین صوت و معنا و بیان نقش الفاظ در القای معانی در شعر نظامی،موضوع اصلی این مقاله است.اگر چه شاید نتوان ادعا کرد که نظامی و یا هر شاعر دیگری آگاهانه و بعمد از صامتها و مصوتهایی خاص برای القای احساس و معنای مورد نظر خود استفاده کرده‌اند،اما گه گاه شیوهء سخن آنان به گونه‌ای است‌ که خواننده را به دریافت چنین احساسی سوق می‌دهد.در بحث پیرامون شعر نظامی بخصوص وقتی که سخن از موسیقی آن در میان است،آنچه بیش از هر چیز دیگر توجه خوانندهء آثار او را به خود جلب می‌کند موسیقیی است که حاصل تکرار صامتها و مصوت‌های واحد یا متشابه است.بسامد بالای یک صامت یا مصوت در بعضی ابیات،بی آنکه بخواهیم آن را در چارچوب قاعده‌ای ثابت قرار دهیم،در موارد مختلف یاور خواننده در درک احساس و معنایی است که شاعر به کمک ذهن‌ و طبع وقاد خویش در پی ادای آن بوده است.و ما در این نوشته کوشیده‌ایم تا با ارائه و بررسی نمونه‌های متعددی از این نوع ابیات به بیان رابطهء صوت و معنا در آنها بپردازیم.

خلاصه ماشینی:

"وجود مصوت بلند«آ»در ابیات‌ آغازین و مصوت بلند«ای»در ابیات بعدی گواه این مدعاست: مهین بانو چو بشنید این سخن را صلا در داد غمهای کهن را فرود آمد ز تخت خویش غمناک‌ به سر بر خاک و سر هم بر سر خاک‌ از آن غم دستها بر سر نهاده‌ ز دیده سیل طوفان بر گشاده ز شیرین یاد بی‌اندازه می‌کرد بدو سوک برادر تازه می‌کرد به آب چشم گفت ای نازنین ماه‌ ز من چشم بدت بر بود ناگاه‌ گلی بودی که باد از بارت افکند ندانم بر کدامین خارت افکند چه افتادت که مهر از ما بریدی‌ کدامین مهربان بر ما گزیدی‌ چو آهو زین غزالان سیر گشتی‌ گرفتار کدامین شیر گشتی‌ چو ماه از اختران خود جدایی‌ نه خورشیدی چنین تنها چرایی‌ کجا سرو تو کز جانم چمن داشت‌ به هر شاخی رگی با جان من داشت (خسرو و شیرین،صص 47-57) نظامی در ابیاتی که به مناجات پرداخته با بهره‌گیری از مصوت بلند«آ»در سخن به ترسیم حالات شخص مناجات کننده،که غالبا،با آه برآوردن و استغاثه همراه است،می‌پردازد و نوعی احساس همدردی را به خواننده‌ منقل می‌کند؛چنانکه در مناجات شیرین با یزدان پاک در چند بیت که به‌ طریق خطایی است این سوز و گداز و اندوه نهفته در دل شیرین را از طریق‌ تکرار مصوت بلند«آ»به خوبی نشان می‌دهد و خواننده با خواندن این ابیات‌ می‌تواند آه و فریاد نیازمندانهء قهرمان داستان نظامی را به وضوح دریابد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.