Skip to main content
فهرست مقالات

تمثیل (ماهیت، اقسام، کارکرد)

نویسنده:

علمی-پژوهشی (38 صفحه - از 141 تا 178)

کلید واژه های ماشینی : تمثیل ،استعاره ،ادبی ،نماد ،تشبیه ،الیگوری ،قصه ،حکایت ،روایت ،اساطیری ،روح ،اصطلاح ،حسی ،تشبیه مرکب ،کتاب ،تشبیه تمثیلی ،استعاره و نماد ،تمثیل رمزی ،استعارۀ مرکب ،معانی ،بیان ،مفهوم ،مرکب ،اندیشه ،نقد ادبی ،مجازی ،روایت داستانی ،تمثیل داستانی تمثیل داستانی ،تصویر ،ذهنی

تمثیل یکی از اصطلاحات پر سابقه، گسترده و احیانا مبهم در نقد ادبی و بلاغت فارسی است.‌ امروزه در نوشته های ادبی گاه آن را با سمبل، مثل و حکایت مترادف می آورند. در این مقاله نویسنده کوشیده است با بررسی پیشینه این مقوله ادبی در ادبیات دینی و اسطوره ها، تعاریف بلاغیان قدیم و جدید در بلاغت و نقد ادبی را بکاود و ماهیت، کارکرد و اقسام تمثیل را تبیین کند. همچنین از طریق بیان تفاوت های آن با استعاره و نماد، قلمروهای تمثیل را نیز مشخص کند.

خلاصه ماشینی:

"اما در زبان فارسی نخستین بار دکتر شفیعی کدکنی در کتاب صور خیال نوشت که«تمثیل را می‌توان برای آن‌چه در بلاغت فرنگی الیگوری yrogella( می‌خوانند به کار برد و آن بیش‌تر حوزۀ ادبیات روایی است»(شفیعی کدکنی،1366،85). بنابراین تمثیل دارای دو لایه است: الف)لایه درونی(زیر ساخت یا معنای پنهان و نکتۀ اخلاقی یا هدف داستان) ب)لایۀ بیرونی(روساخت،صورت داستانی و اشخاص و عناصر آن) لایۀ بیرونی یا روساخت قصه،مجموعه‌ای است از تصویرها،اشخاص، اشیا و اعمال که در قالب روایت بیان می‌شود. تفاوت عمدۀ تمثیل رمزی با تمثیل‌های اخلاقی و تعلیمی در این است که این نوع تمثیل به بیان امور ناگفتنی و اسرار غیر قابل بیان می‌پردازد؛از این نظر با آگاهی‌های معمول و عادات جهان مادی منطبق نیست،بلکه محتوایی کاملا شخصی دارد و غرض گوینده،آگاهی دادن به مخاطب نیست؛از این‌رو اصراری بر قبول و باور دیگران ندارد. 5. در تحلیل تمثیل ذهن بر فراز روایت پیش می‌رود و از حرکت موازی عناصر صورت با درون‌مایه و کشف پیوندهای قصه و محتوا لذت می‌برد،اما در تحلیل نماد،ذهن از کشف پیوندها درمی‌ماند و به خلأ پرتاب می‌شود،لذت نماد بیش از هرچیز ناشی از این شناوری روح در فضای لایتناهی رمز است. در کدام عصر عقلانیت بیش‌تری حاکم بوده و کدام ادبیات جهانی‌تر و جاودانه‌تر است؟ نتیجه با توجه به این‌که اصطلاح تمثیل در زبان فارسی برای دایرۀ گسترده‌ای از قالب‌ها و شکل‌های ادبی به کار رفته،بهتر آن است که اصطلاح«تمثیل»را فقط برای«تمثیل داستانی»یعنی حکایت یا قصه‌ای که دلالت ثانوی آن اهمیت بیش‌تری دارد به کار بریم و بقیۀ شکل‌های ادبی را با نام اصطلاحات خاصشان بشناسیم:مثل؛اسلوب معادله؛و مثالک."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.