Skip to main content
فهرست مقالات

عشق در دیوان حافظ

نویسنده:

ISC (48 صفحه - از 387 تا 434)

کلید واژه های ماشینی : عشق ،حافظ ،تصوف ،معشوق ،مولانا ،عرفان ،محبت ،عاشق ،جمال ،افلاطون ،فلسفه ،عارف ،عقائد ،وحدت ،حقیقت ،عشق در دیوان حافظ ،ازلی ،روش ،مکتب ،اسلامی ،درک ،علم ،تجربه ،معشوق عاشق عشق عاشق ،حسن ،تصوف اسلامی ،حرکت ،عشق و محبت ،جمال معشوق ،جمال معشوق ازلی

خلاصه ماشینی:

"مولانا عشق بهجت‌بخش و انبساط بی‌حد و انتهائیرا که ناشی از دیدار بی‌پردهء جمال‌ جانان و استغراق در نور جمال محبوب است بصورت این بیت دل‌انگیز نمایش میدهد: قسمت گل خنده بود گریه نداند چه کند سوسن و گل میشکفد در دل هشیارم ازو1 قبض و تأثر و گریه و غم که حال دائم گروهی از عارفان بزرگ چون«ابو الحسن خرقانی» بود با همهء سوز و تأثیری که دارد-و گرچه توجه مولانا جلال الدین در مثنوی معنوی در بارهء ابو الحسن سلطان اهل سوز بیش از عارفان دیگر است و فی المثل اعتناء و اشاره‌ای‌ بابو سعید ابو الخیر پیشوای مکتب اهل بسط نکرده و در این باره بحثی است که باید موضوع رسالتی جداگانه قرار گیرد-ناشی از فراق و دوری یا خوف و بیمی که حاکی‌ از قهر معشوق یا بیگانگی و بالاخره رابطهء خادمی و مخدومی و عابدی و معبودی و تمایز بین وجود عارف و معروف و عاشق و معشوق و نمودار انقطاع و کثرت و دوئیست می‌تواند باشد،در حالیکه عشق بی‌پرده و وصال حقیقی و کامل و وحدت بین عاشق و معشوق این‌ تأثر و گریه و خوفرا هرگز برنمی‌تابد و بقول مولانا جلال الدین این روش یعنی روش‌ «ترک و اعتزال و صومعه‌نشینی و گریه و خوف»روش زاهد و عابد است نه درخور عارفی‌ عالمسوز و رندی آتش‌افروز؛گرچه حافظ شیراز در این زمینه نیز گاهی تأثر و گریه و زاری خود را از اندوه و سوزی که عارض اهل قبض بوده است متمایز میسازد و آنرا نه از خوف و فراق و قهر معشوق و درد دوری و بیم هجران بعد از وصل بل یکی از مظاهر وصال‌ دوست و یکی از تأثیرات جلوهء جمال معشوق میشمارد: بلبلی برگ گلی خوشرنگ در منقار داشت‌ و اندر آن برگ و نوا خوش نالهای زار داشت‌ گفتمش:در عین وصل این ناله و فریاد چیست‌ گفت ما را جلوهء معشوق در این کار داشت انعکاس افکار افلاطون و سقراط در آثار مولانا مطلب قابل ذکر در دنبالهء«انتقاد مبانی عرفان ایرانی»،شباهت و اشتراک تام بین‌ افکار و فلسفهء آسمانی افلاطون و اندیشه‌های عرفانی ماست و گرچه تصور اقتباس عرفان‌ ایرانی از فلسفهء اشراق افلاطونیان جدید خود از تأثیر غیر مستقیم و بواسطهء فلسفهء افلاطون‌ (1)-در این بحث از افادات پرارج استاد بزرگ جناب بدیع الزمان فروزانفر استفاده شده است حکایت میکند1ولی شباهت تام و اشتراک کامل بین پاره‌ای از عقائد سقراط و افلاطون و عرفان‌ ایرانی مطلبی است که تاکنون توجه شایسته‌ای بدان نشده است..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.