Skip to main content
فهرست مقالات

عشق در دیوان حافظ

نویسنده:

ISC (48 صفحه - از 387 تا 434)

کلید واژه های ماشینی : عشق، حافظ، تصوف، معشوق، مولانا، عرفان، محبت، عاشق، جمال، افلاطون

خلاصه ماشینی: "مولانا عشق بهجت‌بخش و انبساط بی‌حد و انتهائیرا که ناشی از دیدار بی‌پردهء جمال‌ جانان و استغراق در نور جمال محبوب است بصورت این بیت دل‌انگیز نمایش میدهد: قسمت گل خنده بود گریه نداند چه کند سوسن و گل میشکفد در دل هشیارم ازو1 قبض و تأثر و گریه و غم که حال دائم گروهی از عارفان بزرگ چون«ابو الحسن خرقانی» بود با همهء سوز و تأثیری که دارد-و گرچه توجه مولانا جلال الدین در مثنوی معنوی در بارهء ابو الحسن سلطان اهل سوز بیش از عارفان دیگر است و فی المثل اعتناء و اشاره‌ای‌ بابو سعید ابو الخیر پیشوای مکتب اهل بسط نکرده و در این باره بحثی است که باید موضوع رسالتی جداگانه قرار گیرد-ناشی از فراق و دوری یا خوف و بیمی که حاکی‌ از قهر معشوق یا بیگانگی و بالاخره رابطهء خادمی و مخدومی و عابدی و معبودی و تمایز بین وجود عارف و معروف و عاشق و معشوق و نمودار انقطاع و کثرت و دوئیست می‌تواند باشد،در حالیکه عشق بی‌پرده و وصال حقیقی و کامل و وحدت بین عاشق و معشوق این‌ تأثر و گریه و خوفرا هرگز برنمی‌تابد و بقول مولانا جلال الدین این روش یعنی روش‌ «ترک و اعتزال و صومعه‌نشینی و گریه و خوف»روش زاهد و عابد است نه درخور عارفی‌ عالمسوز و رندی آتش‌افروز؛گرچه حافظ شیراز در این زمینه نیز گاهی تأثر و گریه و زاری خود را از اندوه و سوزی که عارض اهل قبض بوده است متمایز میسازد و آنرا نه از خوف و فراق و قهر معشوق و درد دوری و بیم هجران بعد از وصل بل یکی از مظاهر وصال‌ دوست و یکی از تأثیرات جلوهء جمال معشوق میشمارد: بلبلی برگ گلی خوشرنگ در منقار داشت‌ و اندر آن برگ و نوا خوش نالهای زار داشت‌ گفتمش:در عین وصل این ناله و فریاد چیست‌ گفت ما را جلوهء معشوق در این کار داشت انعکاس افکار افلاطون و سقراط در آثار مولانا مطلب قابل ذکر در دنبالهء«انتقاد مبانی عرفان ایرانی»،شباهت و اشتراک تام بین‌ افکار و فلسفهء آسمانی افلاطون و اندیشه‌های عرفانی ماست و گرچه تصور اقتباس عرفان‌ ایرانی از فلسفهء اشراق افلاطونیان جدید خود از تأثیر غیر مستقیم و بواسطهء فلسفهء افلاطون‌ (1)-در این بحث از افادات پرارج استاد بزرگ جناب بدیع الزمان فروزانفر استفاده شده است حکایت میکند1ولی شباهت تام و اشتراک کامل بین پاره‌ای از عقائد سقراط و افلاطون و عرفان‌ ایرانی مطلبی است که تاکنون توجه شایسته‌ای بدان نشده است..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.