Skip to main content
فهرست مقالات

اسطوره و حماسه، دو بنیاد هویت ایرانی

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (22 صفحه - از 3 تا 24)

کلید واژه های ماشینی : اسطوره ،فر ،سیاسی ،اسطوره و حماسه ،ایرانی ،اندیشه سیاسی ایرانی ،هویت ایرانی ،شاهی ،ایران باستان ،اجتماعی ،فرهنگ ،شاهنامه ،نظم ،فردوسی ،حوزه اندیشه سیاسی ایرانی ،ایزدی ،کیهانی ،کارکرد ،انسان ،جهان ،نظام ،شهریاری ،بنیاد هویت ایرانی ،جامعه ،هویت ملی ،گستره اندیشه سیاسی ایرانی ،تاریخ ،تاریخ ایران باستان ،ظهور کارکرد سیاسی و اجتماعی ،تمدن

سخن از هویت ایرانی و بنیادهای آن، مستلزم ورود به حوزه اندیشه سیاسی ایرانی است. اگر هویت را به مثابه فرایند «ساخت معنا و آگاهی» در نظر بگیریم، فرایندی که بر مختصات فرهنگی ایران زمین استوار بوده است، بدیهی است که باید از اسطوره و حماسه به عنوان دو بنیاد هویت ایرانی یاد کنیم. مقاله حاضر به این پرسش اساسی می پردازد که چرا و چگونه اسطوره و حماسه در تکوین هویت ایرانی نقش داشته اند. فرضیه ای که مورد سنجش قرار می گیرد، این است که اسطوره و حماسه به مثابه نخستین و کهن ترین خاستگاه اندیشه ایرانی، با ظهور کارکرد سیاسی و اجتماعی مشترک یعنی لزوم هماهنگی میان نظام جامعه و نظام کائنات، نقش برجسته ای در تکوین هویت ایرانی داشته اند. رهاورد این کارکرد مشترک در گستره اندیشه سیاسی ایرانی، حفظ و تقویت همبستگی و انسجام ایرانیان بوده است.

خلاصه ماشینی:

"در مقایسه بین تمدن ایران و مصر نیز تفاوت‌های بارزی وجود دارد: 1-اگرچه تمدن مصر،تمدن دیرینه و کهنی به شمار می‌رود،اما ساخت تفکر واسطوره‌سازی در این سرزمین به گونه‌ای بوده که از آن با عنوان دخمه‌ای تاریک یادمی‌کنند،حال آنکه ایران،سرزمین آتش،خورشید و روشنایی است؛2-رب النوع‌هایمصری از جاودانگی برخوردار نیستند و فناپذیرند،اما ایران،سرزمین خدای جاودان وابدی است؛3-در تمدن مصری،نگاه به زندگی،تیره و تار است،اما در ایران،نگاه بهحیات،روشن و شفاف است و کل هستی و جهان آفرینش،نمودار زندگی و کوششبرای پیروزی بر اهریمن محسوب می‌شود؛4-در تمدن مصری،انتظار شادی در دنیایدیگر معنی پیدا می‌کند،اما در تمدن ایرانی،شادی از زندگی،این جهانی است و بر اینمبنا سعادت و رستگاری در سرای دیگر حاصل می‌شود(اسلامی ندوشن،1379:8). فردوسی،هماهنگی آبادانی جامعه و طبیعت را در دوره خسرو انوشیروان به عنوان نمونه کاملشاه آرمانی،اینگونه به تصویر می‌کشد: {Sزمینی که آباد هرگز نبود#برو بر ندیدند کشت و درود#نگه کرد کسری برومند یافت#به هر خانه‌ای چند فرزند یافت#خمیده‌تر از بار شاخ درخت#به فر جهاندار بیدار بخت#جهان نو شد از فره ایزدی#ببستند گفتنی دو دست بدی#در و دشت گل بود و بام سرای#جهان گشت پر سبزه و چارپای#همه رودها هم چو دریا شده#به پالیز گل چون ثریا شده#به ایران زبان‌ها بیاموختند#روان‌ها به دانش بیفروختندS} (فردوسی،1373،ج هشتم 191) از ابیات بالا،چند نکته قابل استفاده است:1-بهره‌مندی از فره ایزدی،هم موجد نظم در امور کشورداری است و هم نظم در طبیعت،و بالمآل نظم کیهانی را پاس می‌دارد؛ 2-فر ایزدی،خود عامل پیوند و پیوست نظم زمینی و نظم آسمانی است؛3-تمامآبادانی‌ها،فراوانی‌ها و خرمی‌ها به وجود فر وابسته است(دیلم صالحی،1384:66)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.