Skip to main content
فهرست مقالات

مقایسه تطبیقی مبانی برخی نظامهای فلسفی

نویسنده:

ISC (9 صفحه - از 11 تا 19)

کلید واژه های ماشینی : صدر المتألهین، عقل، کثرت، حیثیت، ذات، آشتیانی، قاعدهء الواحد، حکم، قید، وجود منبسط

خلاصه ماشینی:

"تلاش در حل اشکال مشهور در مبحث‌ پیدایش کثرت از وحدت در شماره‌های پیش،اشکال مهمی که از حیث کبروی‌ بر قاعده در ناحیهء توانایی آن در حل مشکل پیدایش‌ کثرات عرضی،طرح شده بود،آن بود که جهات متکثر موجود در عقل اول با فرض اینکه عدمی و اعتباری‌ می‌باشند،چگونه در خلق و تأثیر مؤثر افتاده‌اند!؟و اگر عین ذاتند و مساوق با آن چگونه می‌توانند اثری غیر از اثر ذات داشته باشند!؟و به هر حال تفاوت آنها با صفات‌ کمالیهء موجود در واجب چیست!؟که از آن صفات کمالیه‌ متعدد،کثرت صادر نمی‌شود اما از جهات و صفاتی‌ موجود در عقل اول،کثرت،صادر می‌شود!؟1 جواب صدر المتألهین و پیروان او به این اشکال در سه‌ جهت متمرکز شده است: 1-تأسیس قاعده در شناخت اوصاف و حیثیاتی که‌ مکثر موضوع(و منافی با بساطت محض)می‌باشند و در نتیجه،مؤثر در خلق و تأثیر،واقع می‌شوند از اوصاف و حیثیاتی که با وحدت و بساطت موضوع تنافی نداشته و آن را متکثر نمی‌سازند. جواب این اشکال بحسب مرام شیخ واضح است چرا که وی به اتحاد عقل و عاقل و معقول در عقول انسانی‌ معتقد نیست و آن را منحصر به تعقل باری تعالی می‌داند لهذا قیاس اولویت ابن رشد را رد می‌کند اما بنا به مبنای‌ صدر المتألهین در مورد اتحاد عاقل و معقول-که در همهء مراتب و مراحل به آن معتقد می‌باشد و خود در اسفار تصریح نموده است که دو مفهوم و حیثیت عاقلیت و معقولیت همانند وجود و تشخصند که مکثر موضوع و جهت آن نیستند بلکه تنها تغایر مفهومی را در بردارند- باید گفت که:«اتحاد عقل و معقول و عاقل منافات با کثرت مندمج در وحدت ندارد چه آنکه نفس در مقام‌ اتحاد با معقولات مبدل به بسیط الحقیقه منزه از کثرت‌ بنحو اطلاق نمی‌شود و در عقل فعال یا رب النوع انسان‌ علی اختلاف المشربین کلیهء نفوس ناطقه بجهات فاعلیهء عقل تحقق دارند،ولی بوجود مناسب نشئت‌ جبروت»."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.