Skip to main content
فهرست مقالات

ویژگیهای فیض و فاعلیت وجودی در حکمت متعالیه صدرالمتألهین

نویسنده:

(9 صفحه - از 18 تا 26)

کلید واژه های ماشینی : فیض ،فاعل ،صدر المتألهین ،ذات ،صدرا ،غرض ،فعل ،معلول ،ویژگیهای فیض و فاعلیت ،حق ،غایت ،حکمت متعالیه صدرا ،فیض و فاعلیت وجودی ،حکمت متعالیه صدر ،حکما ،کثرات ،خداوند ،علت ،حق‌تعالی ،قاعدهء امکان اشرف ،کمال ،فاعلیت وجودی در حکمت ،صدور ،نظریه فیض ،نظریه ،فعل خداوند بحسب کثرت موجودات ،حکمت متعالیه صدر المتألهین ،وسائط ،موجودات ،امکان

خلاصه ماشینی:

"آنچه تاکنون در نفی‌ غرض فاعلی است اما این با اثبات غرض فعلی منافاتی‌ ندارد بدین معنی که عالم را غایتی است و باری‌تعالی‌ همانطورکه مبدأ و رأس نظام فاعلی عالم است،غایة الغایات و رأس نظام غایی جهان نیز هست،همچنانکه‌ خلقت هر جزئی از اجزاء عالم بنوبهء خود بخاطر هدف و جهتی خاص و جزئی صورت گرفته،بهمین جهت حکما هم عالم را نظام احسن و نظام خیر و متناسب با مفهوم‌ فیض می‌دانند: «فیضان الخیر و النظام عنه غیر مناف لذاته الفیاضة بل‌ انه مناسب له و تابع لخیر ذاته الفیاضة»61 و هم حق متعال را غرض نهایی نظام عالم دانسته‌اند چنانکه صدرا در این زمینه می‌گوید:واجب متعال بلحاظ علیت فاعلیش غاییش برای جمیع عالم و اینکه غایت و فایده‌ایست که همهء اشیاء او را بطبع یا به اراده،قصد نموده‌اند،آخر الاواخر است چرا که او خیر محض و معشوق حقیقی است‌71او سپس می‌گوید:مصحح اعتبار اول(اول الاوائل بودن)نفس ذات حق تعالی بذاته است‌ (که مقتضی فیاضیت اوست)و مصحح اعتبار دوم(آخر الاواخر بودن)صدور اشیاء از اوست بوجهی که ملازم‌ است با عشق اشیاء برای حفظ کمالات موجود و بدست‌ آوردن کمالات مفقود(اما ممکن). 53 ج)کیفیت و نحوهء فیضان باری‌تعالی برای شناخت بهتر فاعلیت وجودی و فیض لازم است‌ به اموری که وجه امتیاز فواعل وجودی از غیر آنها را تشکیل می‌دهد اشاره کنیم؛در این زمینه به چهار قاعدهء مورد استشهاد صدر المتألهین که نحوهء ارتباط علت‌ ایجادی و معلول آن را تبیین می‌کند می‌پردازیم: 1-ضرورت صدر المتألهین نیز مانند حکمای مشاء باستناد قاعدهء «الشی‌ء ما لم یجب لم یوجد»صنع و اثر علت در معلول را در درجهء اول بحسب تحلیل ذهنی«ایجاب»،می‌داند و سپس«ایجاد»زیرا تحقق وقوع شی‌ء در حال امکان، محال است در این راه،وی طریق اولویت پیشنهادی‌ متکلمین را که بجهت حفظ اراده و اختیار حق متعال و قرار نگرفتن او در راه یکطرفه یعنی ضرورت،مطرح شده‌ بود،بیمعنی و با اساس علیت خداوند برای عالم منافی‌ می‌داند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.