Skip to main content
فهرست مقالات

خیر و شر از نظر آفرینش

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 225 تا 248)

کلید واژه های ماشینی : شر، آفرینش، خیر، برهان، جهان، نظم، ذات، براهین علمی برهان نظم، انسان، خداوند، متکلمین، تضاد، علم، حرکت، کمال، زیبا، جهان آفرینش، امکان، کلی، نظام، علم عنایی، عدم کمالی از کمالات ذات، موجودات، پیدایش شر، جهان شرور نسبت به خیرات، راه عرفان، پیدایش شر تضاد، برهان الصدیقین، نظم جهان، ذات مقدس الهی

ساحت مقدس ربوبی در اوج والائی است که احاطه به وی در خور استعداد ماسوای او نمی باشد. زیرا موودی که محدود و محاط است نمی تواند بر وجود بی پایان ولایتناهی احاطه یابد ولی شناخت وی برای هر انسانی امکان پذیر است بطوریکه هر بشری در خور استعداد خویش می تواند از آن منبع نور دریافت هدایت و روشنی کند و از آن خرمن فیض خوشه ای بر چیند. مهم تر از این ، خداشناسی در نهاد و فطرت آدمی است و عشق به پرستش عجین روح و جان او می باشد و از اینرو در طول تاریخ زندگی وی میلیونها معبد و پرستشگاه حادث شده و سرزمینهای فراوانی زیر پوشش مسجد و کنسیه و کلیسا و یا وابسته بدانها رفته است ، دلهای فراوانی در کمند عشق او بوده و زبانهای بسیاری بیاد او سخن گفته و حتی جماعت انبوهی در راه او دست از هستی شسته ااند. اینها همه ظهور و بروز همان فطرتی است که در نهاد انسانها بودیعت گذاشته شده است. کاروان بشریت در مسیر الهی و شناخت او راه های گوناگونی را پیموده و دست به آویزه های متعددی زدده است جمعی متوسل به برهان لمی شدند و گروهی هم چنگ به دلیل انی زدند و گفتند : « و فی کل شیء له آیة » بعضی دلیل سینائی را برهان الصدیقین نامیدند و برخی برهان صدرائی را چنین نام نهادند ، معدودی چون انسلم متمسک به برهان وجودی شدند و بعضی چون کانت دلیل اخلاقی را آوردند، عده ای امکان و وجوب را مطرح کردند و پاره ای حدوث و قدم را ، قومی از دلیل حرکت باو رسیدند و گروهی از طریق نظم ، عده ای متمسک باصل خلقت و آفرینش شدند و جمعی هم اتقان صنع و استکام آنرا مطرح کردند. در مورد ذات مقدس مقدس و لایزال الهی هم تعبیرات گوناگونی وجود دارد. بعضی خداوند را خیر مطلق گفتند و برخی او را محرک اول نامیدند. بعضی او را علت اولی یا مبداء المبادی گفتند و برخی از او تعبیر به غایة الغایات نمودند و چه زیبا گفته است قرآن مجید که فرموده است : « الله نورالسموات و الارض ». در مورد رابطه بین ذات مقدس الهی و جهان هم تعبیرات گوناگونی شده است برخی از خداوند تعبیر به آفریننده کردند و از موجودات به آفریده بعضی به صانع و مصنوع، برخی به مبدع و مبدع و بعضی به مؤثر و اثر ، برخی به صاحب آیة و آیة ، بعضی به واجب و ممکن و برخی به وجود اصیل و وجود ربطی ، بعضی به شیئی و فیئی و برخی به جمال و آئینه ، بعضی به خورشید و ذره و برخی به دریا و امواج بعضی به نائی و نوا و برخی به جان و جسم. خلاصه هر کس بنحوی او را توصیف می کند و هر دلی بطریقی باو راه راه ی یابد و هر عقل و خردی بروندی باو استدلال می کند . هر رهروی بسوی او راهی دارد و هر سالگی بسوی او مسلکی را می پیماید ولی بطور کلی می توان آنها را به سه طریق تقسیم نمود: برخی از طریق علم حرکت می کنند و بعضی از مسیر فلسفه می روند و معدودی هم در آسمان عرفان پرواز نموده و در شعاع نموده و در شعاع انوار تابناک او قرار می گیرند ، راه علم از حس و مشاهده آغاز می شود و راه عقل از تفکر و تعمق و راه عرفان هم از نهاد و فطرت . راه علم نیاز به تجربه و مشاهده هرچه زیادتر دارد و راه عقل به منطق و قسطاس هر چه استوارتر و راه عرفان هم تهذیب و تزکیه هر چه بیشتر که گفته شده است : پاک شواول و پس دیده بر آن پاک انداز. یکی از براهین علمی برهان نظم است که اکثر دانشمندان علوم طبیعی از این مسیر راه در نور دیده و به ناظم جهان استدلال نموده اند. از این برهان گاهی به اتقان در صنع و گاهی هم به تدبیر در نظام تعبیر شده است، در این برهان مشاهده و تعقل بهم آمیخته و حس و عقل دست بدست هم داده اند. برهان نظم از حس آغاز می شود و به نتیجه گیری عقلی می انجامد و به جهت اینکه ارتباط با حس و مشاهده هم دارد هر انسانی بصورت مداوم با آن سر و کار داشته و قابل درک برای همگان می باشد ، علاقه انسانی را جلب نموده و شوق برانگیز است. بزرگترین مشکلی که در مقابل این برهان خودنمائی بدان است. در این رساله نظریات فلاسفه یونانی و اسلامی و غربی تا آنجا که مربوط به موضوع بوده است بررسی شده و دیدگاه های عرفا و متکلمین تبیین گردیده و از چشمه زلال قرآن هم استفاده شده است. رساله دارای یک مقدمه و چهارده فصل و یک خاتمه است، فصل بندی بندی رساله حساب شده و فنی است، در آغاز هر فصل موضوع بحث مورد نظر قرار گرفته و سپس سخنان اهل نظر با استفاده از قریب یکصد منبع علمی و فلسفی ( فارسی ، عربی و انگلیسی ) به صورت استشهاد آمده و به بحث و تحلیل گذاشته شده است. مؤلف در مواردی نظریات ابداعی خویش را اظهار داشته و یا مطالب دیگران را مورد نقد و بررسی قرار داده است.

خلاصه ماشینی: "الهی و جهان هم تعبیرات گوناگونی شده است برخی از خداوند تعبیر به آفریننده کردند و آفرینش دارای نظامی احسن می‌باشد و جهان به بهترین وجه ممکن آفریده شده است. که اعتقاد پیدا کرد آفریدگار جهان حکیم و مقتدر است از این راه اذعان خواهد نمود که پدیده او باید به بهترین وجه ممکن باشد زیرا از طرفی عالم و قادر است و از سویی بخل‌ سوئی دیگر جهان آفرینش باطل نبوده و بر مبنای صحیح است و این موضوع با واژه‌هایی به صورت لهو،لعب،فطور بیان گردیده است. مؤلف در این بخش به بیان زیربنای تفکرات عرفان اصطلاحی پرداخته و آنرا مورد نقد و بررسی قرار داده و متعرض مطالب افرادی چون ابن عربی،مولوی،ابو نصر سراج، این نظم و انسجام سرچشمه از مبدء آفرینش گرفته است بطوریکه او سبب برای این‌ مؤلف در این فصل وارد بحث ماهوی شده و زیربنای جهان آفرینش را بیان نموده و عنایی خداوند هم عین ذات اوست و ذات او هم که خیر و خوبی است پس باید جهان هم‌ وجود است و عدم نیاز به جاعل ندارد چون چیزی نیست تا جعلی خواسته باشد و این‌ اینرو در این بخش رابطه بین وجود و خیر و عدم و شر بیان شده و گفته است که وجود درمورد اینکه وجود ذاتا خیر است همانطور که عدم ذاتا شر می‌باشد فلاسفه مدعی‌ 7-ممکن است یک چیز دارای دو جهت باشد و اگر چنین بود امکان دارد صفتی را عامل شرور در جهان مادی:عامل اصلی پیدایش شر تضاد است و این تضاد در دو"

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.