Skip to main content
فهرست مقالات

سنجش و ارزیابی یک حدیث درباره قرآن

نویسنده:

ISC (22 صفحه - از 61 تا 82)

کلیدواژه ها :

اقتران(همنشینی)سورهء انفال و توبه ،بسمله ،یزید فارسی

کلید واژه های ماشینی : حدیث، قرآن، روایت، یزید بن هرمز، یزید فارسی، عوف، عوف بن ابی، یزید فارسی از ابن‌عباس، بن یزید بن هرمز، عوف از یزید فارسی

از آن جا که بیشتر حدیثهایی که به پیشوایان دین مبین اسلام نسبت داده‌اند، اخبار آحاد است و در میان این اخبار گاه حدیثهای ضعیف و بلکه ساختگی نیز به‌ چشم می‌خورد،حدیث‌شناسان معیارها و قواعدی وضع کرده و به کمک آن معیارها به سنجش و پالایش روایت می‌پردازند.بخش چشمگیری از دیثهایی که در دسترس مسلمانان است به قرآن کریم مربوط می‌شود.متأسفانه حدیث شناسان این‌ حدیثها را کمتر از احادیث فقهی مورد نقد و سنجش قرار داده‌اند.یکی از این حدیثها روایتی است که در کتابهای حدیثی اهل سنت دربارهء«وجه اقتران سورهء انفال و توبه» گزارش شده است.نگارنده در این مقاله به کمک معیارها و قواعد علمی به سنجش و ارزیابی این روایت می‌پردازد و سرانجام نتیجه می‌گیرد که این حدیث سخت ضعیف‌ و بلکه بی‌پایه است و چنین حدیثی را دربارهء ترتیب قرآن نمی‌توان معتبر تلقی کرد.

خلاصه ماشینی:

"المئین،فقرنتم بینهما و لم تکتبوا،قال ابن جعفر،بینهما سطرا:بسم الله الرحمن‌ الرحیم،و وضعتموها فی السبع الطوال؟ما حملکم علی ذلک؟قال عثمان:إن‌ رسول الله-صلی الله علیه و سلم-کان مما یأتی علیه الزمان ینزل علیه‌ من السور ذوات العدد و کان إذا انزل علیه الشی‌ء یدعو بعض من یکتب‌ عنده،یقول:ضعوا هذا فی السورة التی یذکر فیها کذا و کذا،و ینزل علیه‌ الآیات فیقول:ضعوا هذه الآیات فی السورة التی یذکرها فیها کذا و کذا،ینزل‌ علیه الآیة فیقول ضعوا هذه الآیة فی السورة التی یذکر فیها کذا و کذا،و کانت الأنفال من أوائل ما انزل بالمدینة،و براءة من آخر القرآن،فکانت‌ قصتها شبیهة بقصتها،فقبض رسول الله-صلی الله علیه و سلم-و لم یبین‌ لنا أنها منها،و ظننت أنها منها،فمن ثم قرنت بینهما و لم أکتب بینهما سطرا: بسم الله الرحمن الرحیم،قال ابن جعفر:و وضعتها فی الطوال!1 ترجمه حدیث بالا به تقریب چنین است: «احمد گوید:یحیی بن سعید از سعید از عوف از یزید فارسی؛ و عبد الله پسر احمد گوید:پدرم احمد بن حنبل گفت:محمد بن‌ جعفر از عوف از یزید برای ما روایت کرده‌اند که گفت:ابن عباس به ما گفت:به عثمان گفتم:چه چیز شما را واداشت که سوره‌های انفال و براءت را همنشین یکدیگر ساختید و میان آن دو جملهء «بسم الله الرحمن الرحیم»را ننوشتید و آن دو را در میان هفت سورهء بلند قرآن جای دادید؟و حال آنکه انفال از سوره‌های«مثانی»و براءت از سوره‌های«مئین»2است. 3اینک باید پرسید:با آنکه از همان زمان تهیه و تدوین مصاحف عثمانی نبودن بسمله در آغاز سورهء توبه‌ پرسشهایی را برانگیخته است،چرا این پرسش ابن عباس و پاسخ عثمان را تنها یک‌ تن و آن هم یزید فارسی گزارش می‌کند؟چرا شاگردان و پیروان مکتب تفسیری ابن‌ عباس و گزارشگران آرای او مانند سعید بن جبیر،مجاهد،عکرمه،طاووس یمانی و عطاء بن ابی رباح این حدیث را از زبان استاد خویش نقل نکرده‌اند؟ حاصل سخن آنکه«حسن»شمردن این روایت از سوی ترمذی و«صحیح» دانستن حاکم نیشابوری و همراهی ذهبی با نظر وی،ارزش و اعتباری ندارد؛بلکه‌ ارزش و اعتبار از آن حجت و دلیل است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.