Skip to main content
فهرست مقالات

فخر رازی و سه قاعده مهم فلسفی

نویسنده: ؛

کلید واژه های ماشینی : فخر رازی ،امکان استعدادی ،الواحد ،امام فخر رازی ،امکان ذاتی ،واجب تعالی ،فلسفی ،الدین ،امام فخر الدین ،قاعده امکان ذاتی ،استعدادی ،امام فخر ،ایرادات ،الواحد لا یصدر عنه ،ایرادات فخر رازی ،دلایل اثبات ،فخر الدین ،مورد قاعدهء ،قاعدهء مهم فلسفی ،ممکنات ،صادر اول ،اصالت ماهیت ،حقیقت وجود ،ایراد وارد کرده ،تعالی ماهیت ،برهان ابن‌سینا ،اثبات قاعدهء ،قواعد فلسفی ،مفهوم وجود ،زاید بر ماهیت

حکما و عرفا و قبول غالب متکلمان می‌باشد-وارد کرده چیست و از چه درجه‌ای از اعتبار برخوردار است؟این مقاله به موضوعات یاد شده می‌پردازد.در این مقاله اعتراضات متکلم بزرک اشعری امام فخر الدین محمد بن عمر رازی(544-606 هـ.ق.)بر سه قاعدهء مهم فلسفی یعنی:«الحق ماهیته انیته»؛ «کل حادث مسبوق بامکان الوجود و بمادة»و«الواحد لا یصدر عنه الا الواحد»مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.سه قاعده‌ای که موضع‌گیریهای هردانشمندی دربارهء آنها می‌تواند به روشن شدن خطوط کلی نظام هستی‌شناسی او کمک کند. امام فخر رازی با نفی قاعدهء اول برای واجب تعالی ماهیت«مجهولة الکنه» قائل شده و وجود او را همچون ممکنات زاید بر ذات او دانسته است.البته از اظهارات او در این باره به روشنی می‌توان فهمید که او به اصالت ماهیت و اعتباری‌ بودن وجود حتی در واجب تعالی عقیده داشته است.به نظر می‌آید اعتراضات او بر دلیل این قاعده ناشی از خلط مفهوم به مصداق و غفلت از مشکک بودن حقیقت‌ وجود است. اما قاعدهء دوم که بخر رازی آن را از دلایل اثبات قدم عالم پنداشته است بر آن چندین ایراد وارد کرده است.اما ایرادات او در صورتی وارد است که مقصود حکما از«امکان»به کار رفته در این قاعده امکان ذاتی باشد.اما آیا واقعا چنین است‌ یا این‌که مراد ایشان امکان استعدادی یا معنایی اعم از ذاتی و استعدادی بوده است؟ اما در مورد قاعدهء دوم که فخر رازی آن را از دلایل اثبات قدم عالم پنداشته است بر آن چندین ایراد وارد کرده است.اما ایرادات او در صورتی وارد است که مقصود حکما از«امکان»به کار رفته در این قاعده امکان ذاتی باشد.اما آیا واقعا چنین است‌ یا این‌که مراد ایشان امکان استعدادی یا معنایی اعم از ذاتی و استعدادی بوده است؟ اما در مورد قاعدهء سوم چون فخر رازی مفاد این قاعده را با اعتقاد متکلمان‌ مبنی بر صدور بی‌واسطهء جمیع مخلوقات از خداوند متعال ناسازگار می‌دیده بر آن‌ تاخته است.اما اعتراضات و موارد نقضی که او بر این قاعده-که مورد اجماع همهء

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.