Skip to main content
فهرست مقالات

علیت در فیزیک جدید

نویسنده: ؛

کلیدواژه ها : علیت ،جبرانگاری(دترمینیسم) ،اصالت ماده ،بینش‌ مکانیکی ،ایده‌آلیسم فیزیکی ،اصل عدم قطعیت ،احتمال ،تصادف ،عدم موجبیت‌ علی ،جهان‌باز

کلید واژه های ماشینی : مکانیک کوانتوم ،نیوتن ،نظریهء کوانتوم ،عدم‌قطعیت ،قانون علیت ،علم فیزیک ،اصل علیت ،اصل عدم‌قطعیت ،نقادی هیوم از علیت ،علیت در علم ،فیزیکی ،فیزیک قرن ،قوانین طبیعت ،طول موج ،قانون علی ،جهان فیزیکی ،قوانین آماری ،آزادی انسان ،جهان باز ،فرآیندهای فیزیکی ،باب علیت ،موجبیت علی ،تحلیل علیت ،قوانین احتمال ،به‌روی جهان ،فلسفهء علم ،قابلیت پیش‌بینی ،زنجیرهء علی ،یادآوری می‌کنیم ،فاکتها و قوانین

علیت،مفهومی بس مهم در ما بعد الطبیعه است.در اثبات این مدعا یادآوری‌ می‌کنیم فیلسوفان از دیرباز،کثیری از قواعد و استدلالهای خود را بر آن استوار کرده‌اند. نقادی هیوم از علیت این رأی را در میان آورد که این رکن رکین فلسفه،نه آن‌چنان که‌ فیلسوفان می‌پنداشتند،بی‌خلل و استوار است.کانت:آتش این نقادی را تیزتر کرد و نقادی هیوم از علیت را به کل ما بعد الطبیعه تسری داد.حاصل نقادی کانت،فتوای او به افلاس ما بعد الطبیعه بود.لکن متعاطیان ما بعد الطبیعه،از این نقادیها نهراسیدند و از اعتقاد راسخ خود به علیت دست نکشیدند.در قرن بیستم،پاره‌ای اکتشافات در علم‌ فیزیک-خاصه در فیزیک هسته‌ای و مکانیک کوانتومی-ازنو در این اعتقاد راسخ به‌ علیت رخنه افکند و فیلسوفان را به کندوکاو دوباره در آن برانگیخت.از فیلسوفان که‌ بگذریم،خود فیزیک‌دانان نیز از رهگر این کندوکاوها،به دو دستهء هواداران و مخالفان علیت تقسیم شدند.حجم انبوهی از مکتوبات فلسفی،در قرن بیستم،موقوف‌ تحلیل علیت در علم و پیآمدهای فلسفی آن شده است،و توان گفت که علیت،چندی‌ است از برج عاج ما بعد الطبیعه به زیر آمده و روی به حضیض حاصل‌خیز تجربه‌ آورده است.مقاله‌ای که پیش روی خواننده است شرح و توضیح مختصری است‌ در باب علیت در فیزیک قرن بیستم و پیآمدهای فلسفی آن.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.