Skip to main content
فهرست مقالات

چند پسوند

نویسنده:

ISC (14 صفحه - از 274 تا 287)

کلید واژه های ماشینی : پسوند، اتصاف، نهج الادب، لیاقت، دارندگی، واژه‌های، گوشوار، خر، شباهت، صفت

خلاصه ماشینی: "ترکیب واژه و وظیفهء«وار»در آن چندان روشن نیست (6)-برهان ج 2 ص 1071متن و حاشیه واحد حدس نگارنده را در مورد اینکه«وار دارندگی و اتصاف»صورتی دیگر از «ور»است تقویت میکند استوار-است‌1(استخوان)+وار(پسوند دارندگی و اتصاف):استخواندار یا پابرجا یا پایدار و سخت و محکم و هیئت دیگر این کلمه که استوان باشد بی‌کم‌وبیش بهمین معنی است‌2 دستوار-این واژه که در ضمن«وار پسوند لیاقت و مقدار»مورد بحث‌ قرار گرفت در حاشیهء برهان قاطع مذیل به«وار پسوند اتصاف»تشخیص داده شده‌ است‌3. ص 71» «مردانه‌وار»از لحاظ قیاس زبان فارسی صحیح بنظر نمی‌آید زیرا پسوند «-انه»نیز نظیر پسوند«-وار»مفید مفهوم«لیاقت و شباهت»است،و جمع این دو پسوند نا صحیح و حداقل غیرلازم میباشد چنانکه عبارت«دل بمی در بند تا مردانه‌ گردن سالوس و تقوی بشکنم»خود کامل است و احتیاجی به«مردانه‌وار»احساس‌ نمیشود،و«مردانه‌وار»در بیت حافظ عینا نظیر«آزادانه‌وار»است در عبارت«آزادنه‌ وار سخن گفت»(بجای«آزادانه سخن گفت»)که از لحاظ محاوره و گفتار اهل‌ زبان مردود و از نظر قاعده و قانون استعمال پسوند مورد بحث ناصحیح است و جز تضعیف‌ صفت یا قید مذیل به«(-انه)»فایده‌ای ندارد(یعنی از«مردانه‌وار»مردن و مردانگی ضعیف‌ تر از«مردانه»و شبیه بدان و از«آزادانه‌وار»آزادی فروتر از«آزادانه»و شبیه‌ بدان بنظر می‌آید،که البته حافظ و عطار را چنین مقصودی نبوده است)؛اینجاست که‌ تصور«وارزائد»یا«وارتاکید»پیش می‌آید. از استقصای ناقصی در مورد واژه‌های مختوم به«وار»چنین بر میآید که واژه‌های متشکل از«اسم صفت»و«وار»می‌توانندقید واقع گردند(با پسوند شباهت»یا صفت برای چیزهای لایق و مناسب متصفین بصفتی که جزء اول ترکیب است‌ قرار گیرند(پسوند لیاقت»ولی معمولا صفت برای ذوی العقول قرار نمی‌گیرند و بهمین جهت ترکیب«بزرگوار»و«ناپاک‌وار»شکل استثنائی دارد؛باید افزود که‌ براساس توجه باراده و استعمال اهل زبان نوعی مفهوم اتصاف در واژهء«بزرگوار، در خواهیم یافت منتهی اتصافی که بااتصاف عادی نظیر«امیدوار،سوگوار»فرق‌ دارد و بهتر است آنرا«اتصاف و تاکید»بنامیم زیرا در«بزرگوار»تعظم بیشتری‌ نسبت به«بزرگ»حس میشود و«بزرگ»صفت عادی در مقابل«کوچک»است در حالیکه«بزرگوار»حاکی از عظمت معنوی میباشد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.