Skip to main content
فهرست مقالات

نمادهای طبیعی، کاوش هایی در کیهان شناسی

نویسنده:

(10 صفحه - از 203 تا 212)

نوشتار حاضر حاصل نگاهی به کتاب نمادهای طبیعی از مری داگلاس انسان شناسی شهیر بریتانیایی است و باید آن را گزارشی تفسیری از این کتاب دانست. در این جا سعی شده که با شروع از مبانی و زمینه این اثر، منظر خاص آن مشخص شود. سپس با مبنا قرار دادن مفاهیم کلیدی کتاب، پنداره نظری اثر شرح داده شده و روشن گردد که چگونه داگلاس تظاهرات منسکی و مباحث خداشناختی (تئولوژیک) متناظر با آن ها را در ارتباط با شرایط/ موقعیت اجتماعی عاملین، تبیین می کند. این کتاب حاصل تاملی نظری بر مواد مردم نگارانه در جهت ایجاد یک نظریه است. آشنایی با کتاب های نظری - به ویژه این کتاب به خاطر مباحث خاصی که در قلمرو انسان شناسی دین و اعتقادات مطرح کرده - ضرورتی برای حوزه انسان شناسی ایران است که تا حال کمتر خود را درگیر مباحث نظری کرده است ...

خلاصه ماشینی:

"مری داگلاس(-1921)انسان‌شناس بریتانیایی، در نمادهای طبیعی:کاوش‌هایی‌ در کیهان‌شناسی سعی دارد که برای تظاهرات‌ منسکی و مباحث نظری متناظر با این مناسک، (*)کارشناس ارشد انسان‌شناسی تبیینی براساس ساختار اجتماعی ارایه دهد و نشان دهد که چطور ساختار اجتماعی بر تظاهرات منسکی و مباحث خداشناسی اثر گذاشته و در آن‌ها ابراز می‌شود. نکته این‌جاست که به نظر داگلاس مناسک‌گرایی در مذهب همبسته با شرایط/موقعیت اجتماعی خاص است: «وقتی یک گروه اجتماعی اعضایش را محکم‌ در قیودات اجتماعی می‌گیرد،مذهب‌ مناسک‌گرا است،و وقتی این قیودات سست‌ می‌شوند مناسک‌گرایی زوال می‌یابد» ( Douglas 1970:13-14 ) ولی شرایط/موقعیت اجتماعی تنها بر اجرای‌ مناسک تأثیر نمی‌گذارد،بلکه خداشناسی و دکترین‌های مذهبی هم به‌طور متناسبی از این‌ شرایط/موقعیت متأثر می‌شوند: «با مرزهای سست اجتماعی و مناسک ضعیف، انتظار خواهم داشت که تأکیدهای اعتقادی بر حالات درونی و احساسی باشد»( Ibid:14 ). با آن‌چه گذشت،براساس آرای داگلاس‌ دربارهء اثر گروه و شبکه بر کیهان‌شناسی،وی‌ دیدگاه دنیوی‌17نسبت به جهان را فراورده‌ای‌ مدرن نمی‌داند،بلکه آن‌را در هر زمان و مکانی‌ که قیودات گروهی ضعیف هستند و شبکهء متمرکز بر فرد قوی است،ممکن می‌داند ( Ibid:139 )،کما این‌که خود وی شواهد و مثال‌هایی از دیدگاه دنیوی را در گروه‌ها و اقوام ابتدایی و ساده ارایه می‌دهد که اصولا وارد جهان مدرن نشده‌اند،وقتی وابستگی‌های‌ گروهی ضعیف شده‌اند و فرد در تقابل با افراد دیگر قرار دارد عینی‌ترین و در دسترس‌ترین‌ چیزی که امنیت و موفقیت او را تضمین‌ می‌کند،امکانات مادی وی است:نه مقدس و نه کفرآمیز،دنیوی."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.