Skip to main content
فهرست مقالات

مواریث مکتوب در تمدن آبی ایران

نویسنده:

(22 صفحه - از 147 تا 168)

مواریث مکتوب و آثار قلمی حوزه تمدن آبی به طور پراکنده از پیش از دوره اسلام در یونان و برخی از کشورهای شرقی (در کتاب های مربوط به عملیات فلسفه و کتیبه ها) پدید آمده و دامنه آن تا دوره معاصر گسترده شده است. در دوره تمدن اسلامی نیز، مواریث فرهنگی و تالیفات در حوزه تمدن آبی رشد فزایند‌ه‌ای داشته است و از قرن دوم هجری با تدوین آثاری هم چون کتاب المطر و کتاب المیاه ابوزید انصاری تا قرن چهارم و پنجم با تدوین کتاب انباط المیاه الخفیه نباابوبکر کرجی ادامه یافته است. کتاب کرجی از برجسته ترین آثار تمدن آبی ایران محسوب می شود هر چند قبل از آن نیز کتابی با عنوان القنی و الانهار در دوره کاویان در زمینه احکام کاریزها تألیف و تدوین شده بود که نشان از سابقه ایرانیان در تالیف این گونه آثار داشت. از قرن پنجم تا قرن دهم هجری روند تالیف در باب آب، آب یاری، آب شناسی و کشاورزی در کنار سایر علوم متداول زمان دنبال می شد و آثاری هم چون کتاب الافراح فی باب الالواح، آثار احیای ماحیل الصبهانیین فی رفع الما، رساله آب بخشی هرات، دوازده باب در علم فلاحت کتاب نتیجه الدوله یا سه رساله و دو اثر برجسته هروی به نام ارشاد الزراعه و رساله طریق قسمت آب قلب پدید آمد. از قرن دهم هجری به بعد تالیف و تدوین کتاب های مربوط به حوزه آب یاری و کشاورزی رونق بیشتری یافت و در دوره قاجار ده ها اثر به ویژه در علم فلاحت تالیف و ترجمه شد. این مقاله در پی آن است که به ترتیب تاریخی از قرون اولیه اسلامی آثار و تالیفات مربوط به تمدن آبی را شناسایی و معرفی نماید و بنابراین می تواند برای جویندگان مطالعات تمدن آبی راه گشا باشد

خلاصه ماشینی:

"پس از این کتاب برجسته‌ترین اثر تاریخ تمدن آبی ایران توسط ابو بکر محمد پسر ندیم در الفهرست از این کتاب یاد کرده است. عربی نگه‌داری و اصل کتاب نیز چاپ و منتشر شده است. 4 هجری/9 و 10 میلادی)که در زمینه کشاورزی و زراعت پرداخته شده و این کتاب در خطی از این کتاب شناخته شده است: مؤلف المقنع و ابن بصال استفاده کرده و تجربیات خود را نیز به کتاب افزوده است. این کتاب در زمینهء علوم طبیعی تألیف شده و دارای هفت جزء است و برخی از فصول آن‌ ابزارهای بالابرندهء آب توسط نیروی آتش هم پرداخته است چند نسخه از این کتاب شناخته‌ 2-نسخهء عبد الغفار نجم الدوله که اساس چاپ سنگی کتاب در سال 1323 بوده است. نسخه خطی انهار الشام در کتاب خانهء ظاهریهء دمشق(به شمارهء 7911)ثبت شده است. 31)دفتر زراعت هرات:این کتاب را گویند عبد الرحمان جامی تألیف کرده در خصوص‌ نسخه خطی این کتاب در کتابخانه ظاهریه دمشق(به شماره 4557 محفوظ است. دو نسخه از این کتاب در کتابخانهء ظاهریه دمشق(به شماره 8284 عام‌ موریهء انگلیسی در 67 صفحه تألیف شده است و نسخه‌ای مورخ 1209 در کتابخانهء دولتی‌ سال 1210 درباره رستنی‌های بنگال که به نام جان موری تألیف شده است. کتابخانهء ملی ایران موجود است و مطالب آن در کشاورزی و دامپروری،عنوان فصل اول این‌ کتابخانه‌ها موجود است:یکی در کتابخانهء ملی(به شماره 3/1553/ف)بدون نام مؤلف- این رساله به چاپ رسیده و نسخه‌هایی از آن در کتابخانه‌های تهران موجود است و مشتمل بر 72)فلاحت و باغبانی:تألیف محمد حسن خان اعتماد السلطنه،خانبابامشار از این کتاب نام‌"

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.