Skip to main content
فهرست مقالات

کتاب نقد/ نگاهی به روشهای کتابشناسی در تمدن اسلامی

نویسنده:

ISC (13 صفحه - از 167 تا 179)

کلید واژه های ماشینی : کتابشناسی، کتاب، نقد، روشهای کتابشناسی در تمدن اسلامی، نگارشهای، دانش، حدیث، پیشینیان، کتابشناسی انتقادی، کتابشناسی تاریخی

خلاصه ماشینی:

"و این کوششی بوده است که در آن‌ گونه‌های کتابشناسی موضوعی،تاریخی و انتقادی-البته انتقاد بر ساختارهای صوری-جمع‌ شده است و به همین جهت نمونه‌ای است عالی از نمونه‌های کتابشناسی در تمدن اسلامی،که‌ متأسفانه روش و طرز کار او بدرستی دنبال نشده،و نمونه‌هایی از کتابشناسیها که از سدهء هشتم‌ هجری به بعد فراهم آمده‌اند،نشان می دهن که مؤلفان آنها نتوانسته‌ان گونه‌های سگانه‌ کتابشناسی را که ابن الندیم در فهرستش،اهمیت داده است،در تألیف کتابشناسیهایشان جمع‌ کنند،با این همه از روزگار ابن الندیم تا ادوار متأخر گونه‌های تاریخی،موضوعی و انتقادی- چه به لحاظ ساختاریش و چه به اعتبار نقد محتوا-در قلمرو کتابشناسی شناخته بوده است و پیدا، و اگرچه کتابشناسان و دانشمندان پس از ابن الندیم از همه گونه‌های مزبور در تألیف‌ کتابشناسیهای عمومی و خصوصی(یا کلی و جزئی)بهره نبردده‌اند اما عموما نگاشته‌های‌ کتاشناسانهء خود را بر پایهء یک یا دو گونهء کتابشناسی استوار می‌داشته‌اند. چنان‌که گفتیم که‌ ابو ریحان بیرونی در فهرست آثار رازی،گونهء موضوعی را مرعی داشته است و سخاوی نه‌تنها گونهء موضوعی را در سرتاسر الاعلان معتر دانسته بلکه در محدودهء کتابشناسی موضوعی خود، سنخ‌شناسی نگارشهای یک موضوع(تاریخ)را اعتبار داده،و در جنب این دو نکتهء باریک،جنبهء تاریخی را نیز در شناساندن نگاشته‌های تاریخی دقیقا سنجیده و هم گونهء انتقادی را-گاه به‌ صورت نقد ساختاری و گاه به هیأت نقد محتوا-مورد توجه داشته است. این گونهء کتابشناسانه که به گمان نگارنده در پی کار بزرگ حاجی خلیفه در جهان اسلام‌ رواج یافته و نخست در فهرستهای توصیفی پسندیه بودده و به آن شیوه بسنه شده است با توجه‌ به پیشینهء گونه‌های تاریخی،موضوعی و انتقادی کتابشناسی در تمدن اسلامی-که به اختصار از آنها یاد کردم-و نیز با توجه به اسلوب کمال‌یافتهء همان اسلوب در میان کتابشناسانی چون‌ کارل بروکلمان،استوری و سزگین-که منبع روش‌شناسانهء اما ساده و بی‌پیرایه آنان،همین‌ ابن الندیم‌ها و سخاوی‌ها و امثال آنان بوده‌اند-عالی از فوایدیست که می‌بایست از کتابشناسیها فراچنگ محققان بیاید."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.