Skip to main content
فهرست مقالات

گوشه ای از تاریخ منطق در ایران

نویسنده:

ISC (22 صفحه - از 289 تا 310)

کلید واژه های ماشینی : عکس، صدق، قیاس، کانت، الخلف، العکس، کون، القیاس، صدق الخاص صدق العام، عکسا

خلاصه ماشینی:

"بیانه لو قال‌ قائل:لیس عکس هذه القضیة ما ذکر،بل عکسها لا شی‌ء من ج ب بالاطلاق العام، لساعده الخلف علی تمشیة هذا الباطل،و لعاضده علی توشیة هذا العاطل،و هو انه ان‌ لم یصدق لا شی‌ء من ج ب بالاطلاق لعام،صدق نقیضه،و هو بعض ج ب دائما،فیفرض‌ واحدا من الجیمات،فیکون قد یجتمع فیه الجیمیة و البائیة معا،و لو فی وقت ما، علی ما عرفت من حال دوام الحمل. و کذلک لو قال قائل:لیس عکس هذه القضیة ما ذکر اولا،و لا ما ذکر ثانیا، بل عکسها لا شی‌ء من ج ب بالامکان العام،لساعده الخلف علی هذا الباطل ایضا، و هو انه ان لم یصدق لا شی‌ء من ج بالامکان العام،صدق لازم نقیضه و هو بعض ج‌ ب بالضرورة. و اما اعتراضه الثانی و هو ان«اعتبار العامین علی وجه یشملان جمیع اقسامها شی‌ء،و اعتبارهما علی وجه لا یتناولان الا قسما واحدا شی‌ء آخر،و قد قام الخلف‌ فیهما مع الاعتبار الاول،فلا یتعین بالخلف العکس الخاص»فمختل من ثلثة اوجه: احدهما انه ادعی للعامین وجهین من الاعتبار:اشتمالهما جمیع الاقسام،و تناولهما قسما واحدا و ذلک خطأ،لانهما لا یتناولان باعتبار ما جمیع الاقسام معا، اذمن المحال ان یکون واحدة ضروریة مطلقة،و وجودیة صرفة،و ضروریة مشروطة بشرط وقت،و شرط وصف،و ایضا معدوما جائز الوجود معا. و اما قوله فی الاستدراک الرابع:«انه یمکن ان یقام الخلف برهانا علی ان‌ لا شی‌ء من ب ج مادام ب،عکسه لا شی‌ء من ج ب فی وقت معین من اوقات کونه ج‌ لا دائما مادام ج،و هی قضیة لا یدخل العکس الخاص الحق تحتها."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.