Skip to main content
فهرست مقالات

یک رساله نفیس و کهنسال هنری

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 287 تا 310)

کلید واژه های ماشینی : رنگ، آب، کاغذ، لاجورد، هنر، آب صمغ عربی، دوده، خط، صاف، بآب صمغ

خلاصه ماشینی:

"تا نیک پخته شود، پس چون از ان چربی که اصل دوده 1 مستودعست 2 بشدت حرارت بسوزد از تنور بیرون آرد، و مقدار ده درم بر کشد و بنهد و صمغ عربی سفید پاک که اگر از وی یک حبه در دهن گیرد، در دم آب شود، و هیچ جرم نماند، مقدار بستاند، و سه شبانروز در آب جوشیده کند که سرد شده باشد، تا نیک حل گردد، آنگاهی بکر باسی محکم بپالاید، پس دوده را در هاون کند، و بدان آب صمغ خمیر کند، و بسیار بکوبد، تا هر دو مضمحل شوند، بعد از ان مازوی رسیده بی‌سوراخ را نرم کند، مثل جو و گندم پانزده درم، و پنج روز در آب کند، و در آفتاب نهد تا شیره وی تمام بیرون آید، آنرا نیز بر گویی سطیر بپالاید، و ازین آب مازو اندک اندک در ان دوده می‌ریزد، و صلایه میکند (1)-کذا، و ظاهرا:آن چرمی که در اصل دوده مستودعست، همچنانکه در چند سطر پایین‌تر گوید:«تا آن گوگردی که در ذات زاگ ودیعت و طبیعت است بسوزد» (2)-مستودع:امانات داده و سپرده شده«نفیسی» تا تمام آن آب مازو را در وی صرف کند، آنگاه پنج درم زاگ ترکی 1 را بر روی صفحه آهن یا مس نهد، و بر سر آتش دارد، تا آن گوگردی که در ذات زاگ ودیعت و طبیعت است پاک بسوزد، پس نرم بساید، و اندک اندک در سیاهی می‌ریزد، و چند روز بانجام، بر دوام صلایه میکند، تا اجزاء مجموع بهم ضم شود، پس قدری آب حنا و آب برگ مورد، و آب و سمه، و قدری گلاب، و عرق نسترن، و آب زعفران، و صبر سوده، و نمک فشانی، و اندکی مروارید و مرجان سوده، و مشک و عنبر اشهب 2 و زر و نقره و مس و برنج حل، و شنجرف و لاجورد، با آن سیاهی بیامیزد، که ازینها هر یک خاصیتی دیگر دارند، و فائده دیگر، و این ترکیب عجیب هرگز بسبب آب و هوا تبدیل و تغییر نپذیرد، و سالهای بسیار، و قرنهای بیشمار، بر صفحات روزگار ناهموار، پایدار و برقرار بماند، و این را مداد طاوسی میخوانند، و دیر غلیظ می‌شود، و اگر بسبب مرور کرور شهور اعوام، و حرارت و یبوست هوای صبح و شام، اندک غلظتی در وی مشاهده کند، و ناروان رود، چاره آنست که اندک کفک دریا و صمغ و سندروس سوده در دوات کند، تا غلیظتر شود، پس اندکی گلاب در وی ریزد، تا باز بحال اصل آید، و اگر کسی را قوت وقدرت آن نباشد که از عهده تکلیف این مصالح و ادوات بیرون آید، نوعی دیگر آسان‌تر آنست که یکی از فضلا نظم کرده است، تا زودتر یاد گیرند، و آن رباعی اینست برای مثال: نظم بستان دو درم دود چراغ بی‌نم صمغ عربی درو فگن چار درم مازو سه درم، نیم درم ترکی زاگ از بهر مرکبش بفرسای بهم (1)-زاگ:گوهریست کانی که بنمک ماند، و معرب آن زاج است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.