Skip to main content
فهرست مقالات

نظری به آثار و شیوه شیخ اشراق

نویسنده:

ISC (33 صفحه - از 309 تا 341)

کلید واژه های ماشینی : سهروردی، اشراق، شیخ اشراق، حکمت، حکمت اشراق، عرفانی، حکمت سهروردی، رسائل، نور، تمثیلی

خلاصه ماشینی:

"اما توجه به ساختمان کلی جهان‌ سهروردی و توجیهات خاص او در مورد«انا الحق»(مثلا در رسالهء «لغت موران»)و تصریح ناامید کننده‌ای که در فصل سوم از قسم دوم رسالهء «صفیر سیمرغ»در بارهء عدم مجانست حق و خلق کرده است(اگر چه امکان‌ دارد توجیهی مصلحت‌آمیز باشد!)موجب این اندیشه و تأمل می‌شود که‌ آیا«انسان کامل سهروردی یا سیمرغ هدهدنمای او»نمایندهء نظریه‌ای‌ شبیه نظریهء حلولی حسین بن منصور حلاج یعنی اعتقاد به دو طبیعت غیر- قابل وحدت ولی قابل امتزاج لاهوتی و ناسوتی انسان است یا حاکی از نظریه‌ای مشابه با نظریهء ابن عربی که لاهوت و ناسوت را وجهین حقیقت‌ واحد(نه دو طبیعت مستقل و منفصل)و صفات بودی و نمودی کلیهء موجودات اعم از انسان معرفی می‌کند؟چنین استفهام و تأملی،که اگر پاسخی روشن به سود یکی از طرفین سؤال داشته باشد مشکل مهمی را در بارهء اساس فلسفهء سهروردی حل خواهد کرد،سؤال وسیعتری را مطرح‌ می‌سازد که اصولا جهان شهاب الدین و مراتب انوار و اشراقات و برازخ‌ و جواهر غاسقهء او نمایندهء اعتقاد به«دو جوهر»یا«جوهر و عرض»است؟ و«جنبهء وجودی گوهر نورانی و جنبهء عدمی گوهر ظلمانی»خارج از بحث‌ لفظی و منطقی چه مفهومی در ذهن سهروردی داشته است؟ مجموع آراء و مباحث سهروردی در بارهء این مسأله،بخصوص‌ مباحث کتاب حکمة الاشراق و رسائل تمثیلی او،از وضعی مشابه عقیدهء حلاج بلکه مناسب دیدگاه مانوی حکایت می‌کند ولی پیش از بررسی‌ دقیق عناصر و جنبه‌های گوناگون تجلیات ذوق و اندیشهء سهروردی نباید در این مورد داوری کرد و احتمال وجود دیدگاهی خاص و تجربه‌ای ممتاز از تجارب ذوقی و فکری دیگران را نادیده گرفت،مثلا در مقام سنجش‌ مختصات جهان سهروردی با جهان مانوی و نو افلاطونی و ادریه اکتفا به مقایسهء«دستگاه مابعد الطبیعهء»این آیینها و حکمتها بدون توجه به‌ «ماهیت سلوک و تکالیف و مفهوم غائی رستگاری»یا بالعکس نمی‌تواند نتیجه‌بخش و مصون از آفت التباس و اشتباه باشد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.