Skip to main content
فهرست مقالات

بحثی پیرامون معنی سه بیت دشوار از حافظ

نویسنده:

ISC (16 صفحه - از 125 تا 140)

کلید واژه های ماشینی : حافظ، خرقه، معنی، دیوان حافظ، تازیانه، اسب، صراحی، خرقه سوختن، تشبیه، غمزه

خلاصه ماشینی: "خواجه حافظ در تمام دیوانش فقط یک بار غمزه را در این معنی به کار برده؛ ولی کلمهء غماز(سخن‌چین)را که همریشه با آن است بسیار استعمال کرده است: اشک غماز من ار سرخ برآمد چه عجب‌ خجل از کردهء خود پرده‌دری نیست که نیست‌29 چو دام طره افشاند ز گرد خاطر عشاق‌ به غماز صبا گوید که راز ما نهان دارد30 ترا صبا و مرا آب دیده شد غماز وگر نه عاشق و معشوق راز دارانند31 چه گویمت که ز سوز درون چه می‌بینم‌ ز اشک پرس حکایت که من نیم غماز32 سرشکم آمد و عیب بگفت روی به روی‌ شکایت از که کنم که خانگیست غمازم‌33 گفتم به دلق زرق بپوشم نشان عشق‌ غماز بود اشک و عیان کرد راز من‌34 بدین ترتیب می‌بینم که از نظر حافظ اشک و صبا بیش از همه غمازند و راز عاشق و معشوق را عیان می‌کنند. خاقانی نیز اشاره‌ای به غمازی صراحی دارد: تا به هم اسرار لهو شاه بگویند مرغ صراحی بگوش جام سر آورد35 به هر حال با توجه به آنچه گذشت معنی بیت مورد نظر چنین به نظر می‌رسد: نمی‌دانم صراحی در بارهء خم چه سخن‌چینی کرد که خون خم را به ناحق‌ بر زمین ریختند و چون هیچ عمل و گناهی بی‌مکافات نمی‌ماند،از اینرو آن خون‌ به ناحق ریخته اکنون گلوگیر صراحی شده و حالت خفقان در او ایجاد کرده است‌ آنچنان که قادر به تکلم نیست و فقط غلغل می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.