Skip to main content
فهرست مقالات

بحثی پیرامون معنی سه بیت دشوار از حافظ

نویسنده:

(16 صفحه - از 125 تا 140)

کلید واژه های ماشینی : حافظ ،خرقه ،معنی ،دیوان حافظ ،تازیانه ،اسب ،صراحی ،خرقه سوختن ،تشبیه ،غمزه ،مردمک چشم ،بیت دشوار از حافظ ،ماجرا ،طبع ،معنی سه بیت ،مردم ،نغمه ،مردم چشم خرقه از سر ،خواجه حافظ ،غماز ،خم ،همرهان ،مفهوم ،خرقه از سر ،غمازی صراحی ،مفهوم بیت ،مردمک چشم و سوختن ،دیوان حافظ به‌همین‌صورت ،مردم چشم ،تشبیهی خرقه از سر

خلاصه ماشینی:

"خواجه حافظ در تمام دیوانش فقط یک بار غمزه را در این معنی به کار برده؛ ولی کلمهء غماز(سخن‌چین)را که همریشه با آن است بسیار استعمال کرده است: اشک غماز من ار سرخ برآمد چه عجب‌ خجل از کردهء خود پرده‌دری نیست که نیست‌29 چو دام طره افشاند ز گرد خاطر عشاق‌ به غماز صبا گوید که راز ما نهان دارد30 ترا صبا و مرا آب دیده شد غماز وگر نه عاشق و معشوق راز دارانند31 چه گویمت که ز سوز درون چه می‌بینم‌ ز اشک پرس حکایت که من نیم غماز32 سرشکم آمد و عیب بگفت روی به روی‌ شکایت از که کنم که خانگیست غمازم‌33 گفتم به دلق زرق بپوشم نشان عشق‌ غماز بود اشک و عیان کرد راز من‌34 بدین ترتیب می‌بینم که از نظر حافظ اشک و صبا بیش از همه غمازند و راز عاشق و معشوق را عیان می‌کنند. خاقانی نیز اشاره‌ای به غمازی صراحی دارد: تا به هم اسرار لهو شاه بگویند مرغ صراحی بگوش جام سر آورد35 به هر حال با توجه به آنچه گذشت معنی بیت مورد نظر چنین به نظر می‌رسد: نمی‌دانم صراحی در بارهء خم چه سخن‌چینی کرد که خون خم را به ناحق‌ بر زمین ریختند و چون هیچ عمل و گناهی بی‌مکافات نمی‌ماند،از اینرو آن خون‌ به ناحق ریخته اکنون گلوگیر صراحی شده و حالت خفقان در او ایجاد کرده است‌ آنچنان که قادر به تکلم نیست و فقط غلغل می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.