Skip to main content
فهرست مقالات

کودتای سوم اسفند 1299 ش

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 99 تا 122)

کلید واژه های ماشینی : کودتا، انگلیس، کودتای سوم اسفند، سیاسی، ایران، احمدشاه، قزاق‌ها، رضاخان، شاه، جنگل، شوروی، تخلیه قوای انگلیس، قرارداد، کابینه مشیرالدوله، بهار، سید ضیاء، سیاست، روسی، تخلیه قوای انگلیس از ایران، لوسوئور، اسناد، اسناد وزارت خارجه انگلیس، تاریخ، خطر، مکی، دولت، فرماندهان نظامی و سیاسی، فکر، صص، بلشویستهای جنگل‌های شمال ایران

کودتای سوم اسفند 1299 ش که بوسیله انگلیسی‌ها طراحی و زمینه‌سازی و به دست عوامل وابسته به آنها اجرا شد محصول تغییر سیاست خارجی انگلیس در ایران پس از جنگ جهانی اول بود.انگلیسی‌ها که از طرفی مجبور به تخلیه قوای خود از ایران و از سویی نیازمند به حضور یک نیروی نظامی مطمئن در ایران-که اولاحامی منافع آنها باشد و ثانیابتواند از نفوذ کمونیسم و پیدایش یک رژیم طرفدار شوروی یا وابسته به آن جلوگیری کند- بودند ابتدا قرارداد مشهور 1919 را تنظیم کردند اما وقتی که از تصویب نهایی آن نامید شدند برای تحقق اهداف خود به فکر انجام کودتا افتادند.زمینه‌سازی برای اجرای این کودتا تقریبایک سال به طول انجامید.ابتدا کابینه مشیرالدوله تحت‌فشار قرار گرفت و ساقط شد سپس افسران روسی از نیروی قزاق اخراج شدند و جای خود را به فرماندهان مطیع انگلیس دادند و سپس فرماندهان نظامی و سیاسی کودتا یعنی رضاخان و سید ضیاء انتخاب شدند.در طول این یکسال شگرد انگلیسی‌ها بزرگ‌نمایی خطر کمونیسم و احتمال حمله قریب الوقوع بلشویستهای جنگل‌های شمال ایران-شاخه کمونیست نهضت جنگل-بود که تاثیری فوق‌العاده نهاد و از لحاظ ذهنی زمینه پذیرش کودتا در ایران و بویژه نزد احمدشاه و درباریانش فراهم آورد.

خلاصه ماشینی: "انگلیسی‌ها که از طرفی مجبور به تخلیه قوای خود از ایران و از سویی نیازمند به حضور یک نیروی نظامی مطمئن در ایران-که اولاحامی منافع آنها باشد و ثانیابتواند از نفوذ کمونیسم و پیدایش یک رژیم طرفدار شوروی یا وابسته به آن جلوگیری کند- بودند ابتدا قرارداد مشهور 1919 را تنظیم کردند اما وقتی که از تصویب نهایی آن نامید شدند برای تحقق اهداف خود به فکر انجام کودتا افتادند. ک:بهار، پیشین، جلد 1 صص 48-55، ایضا:دولت‌آبادی، حیات یحی، ج 4 صص 185-184 (12)-لوسوئور، نفوذ انگلیسی‌ها در ایران، ص 52 (13)-لوسوئور، همان منبع، صص 67-66 و 141-140 شایان ذکر است که فکر حمله ارتش سرخ شوروی و یا حمله بلشویکهای ایرانی چنان اذهان مردم را ربوده بود که در جریان کودتای سوم اسفند برخی از مردم می‌پنداشتند که گویا قراقها نیز بلشویک شده و به تهران آمده‌اند تا رژیم سلطنتی را ساقط کرده و بجای آن رژیم جمهوری شورایی برقرار سازند. لوسوئور، پیشین، ص 35 (37)-مستوفی، پیشین، ج 3 ص 7 بهار، پیشین، ج 1 ص 41 (38)-مکی، تاریخ بیست ساله ایران، ج 1 ص 103 احمد شهرینور در گزارشهای خود شرح حال مختصر و مفیدی در مورد سید ضیاء نوشته که مکی عین آنرا در کتاب خود درج کرده است:مکی، همان، ج 1 صص 188-180 (39)-این بیانیه به نام و امضای رضاخان منتشر شد اما به گفته ملک‌الشعراء بهار متن آن به قلم سید ضیاء نوشته شده بود چرا که از متن بیانیه پیداست که به‌ قلم روزنامه‌نگاری ماهر نوشته شده است که به مسائل زمان آگاه و آشناست و می‌داند که در ضمیر مردم چه می‌گذرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.