Skip to main content
فهرست مقالات

کشش ها و کنش های همسو در شاهنامه و مثنوی

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 23 تا 46)

کلید واژه های ماشینی : شاهنامه، مثنوی، عشق، داستان، مرگ، فردوسی، تقدیر، شاهنامه و مثنوی، شاهنامه فردوسی و مثنوی معنوی، داستان پادشاه و کنیزک

شاهنامه فردوسی و مثنوی معنوی جلال الدین محمد بلخی، نشانهای ماندگار روح ملی ایرانیان و گذر تاریخ بر آنهاست.جدای از اختلاف اشعار حماسی با منظومه‌های تعلیمی-غنایی، چهره‌های مشترکی از آن دو را، در داشتن و پرداختن به داستان‌پردازی، رمز و تمثیل، قهرمانی تقدیر، فراواقعیت، رویاء، کوچ غریبانه انسان، نیکی، نیکخواهی و نیکجویی، دلپذیری مرگ، خواب، وحی و عشق و...در جای جای شاهنامه و مثنوی می‌توان مشاهده کرد.این مقاله گوشه‌هایی از این همسانی را نشان می‌دهد.

خلاصه ماشینی:

"قهرمان قهرمانان شاهنامه، تقدیر است که چاره‌ساز زندگی همگان است و مرگ، جهان پهلوان بی‌مانند و شکست‌ناپذیر او، در میدانهای رزم شاهنامه و کاخهای پادشاهان، همه را در می‌یابد و هر کس را هم که مرگ در نیابد چون رهگذری در جریان جوادث ظاهر می‌شود و آنگاه ناپیدا می‌گردد چنانکه گویی هیچ نبوده است و شکی نیست که مرگهای نامور بر چنین آمدنها و رفتنهایی بسی برتر دارند. برگرفت آن آسیاسنگ و بزد بر مگس تا آن مگس واپس خزدs} سنگ روی خفته را خشخاش کرد این مثل بر جمله عالم فاش کرد»s} (دفتر دوم، 2129-2130) تا به اینجا برخی از تجلیات یکسان شاهنامه و مثنوی را نمودیم، اما مقصود ما از این مقال این است که سعی خالقان آثار بزرگ ادبی مقصور بر این بوده است که در محدوده زمان و مکان قرار نگیرند 19p}و اثری ارائه کنند که در آن ارجمندترین خصایل انسانی و حیاتی در قالب داستانها جلوه یافته باشد و در ضمن آن رفتار دنیامداران و زر و زورمداران نیز نکوهش شود. در مثنوی دو داستان پادشاه و کنیزک در دفتر اول و بازگشت غلام وکیل صدر جهان، بن مایه‌ای عاشقانه دارند و هر چند که آخرین داستان مثنوی، دژ هوشربا و پسران سلطان، بر اساس حدیث«الانسان حریص علی ما منع»بنیاد نهاده شده، اما خود پیداست که قهرمان ناپیدای این داستان بی‌پایان البته که عشق است: عشق صورت در دل شهزادگان چون خلش می‌کرد مانند سنان‌s} اشک می‌بارید هر یک همچو میغ دست می‌خایید و میگفت ای دریغ‌s} (دفتر ششم، 3667، 3668) در شاهنامه عشق از راه شنیدن(مثل داستان زال و رودابه)و یکبار دیدن(مثل دیدن سهراب گرد آفرید را در میدان جنگ یا دیدن منیژه بیژن را در زیر سروین)اتفاق می‌افتد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.